KUTTNER Erich, ROMEIN Jan (inleiding)
Het hongerjaar 1566 - Economische en sociale toestanden in de zestiende eeuw. De ontwikkeling ener revolutionaire situatie. De opkomst der revolutie. De revolutie op de terugweg en de contra-revolutie. (vertaling van Das Hungerjahr 1566)
4de druk. Paperback, in-8, 397 pp., bibliografische noten, bibliografie. Naar het oorspronkelijke manuscript in het Nederlands bewerkt door Johan Winkler. Kuttner (°Berlijn 1877 +Mauthausen 1942).
Op p. 285 geeft Kuttner de essentie van zijn betoog: "Achteraf (na de beeldenstorm dus, LT) leerde het volk inzien, dat het een radicale en politieke revolutie had moeten maken, dat het de bezitters had moeten onteigenen, de geestelijken doodslaan en zichzelf in stad en dorp tot heer en meester had moeten maken. De beeldenstorm echter was slechts een overbodige en schadelijke afleiding geweest. Dat begreep het volk. Maar de historici van de 'zuiver godsdienstige' opstand begrepen het niet ..."
Zijn visie wijkt af van die van klassieke historici in die mate dat Kuttner de bredere sociale toestand als referentiekader neemt en niet de rol van de notabelen als doorslaggevend beschouwt. Over de hongersnood: die had volgens K. een kunstmatig en niet een natuurlijk karakter. Er werd gespeculeerd met de graanvoorraden. (207) En meteen geeft K. de klassieke historici een veeg uit de pan:"Desalniettemin heeft tot nu toe geen enkele historicus de simpele waarheid uitgesproken, dat de graanwoeker de hongersnood van 1565-1566 en daarmee in belangrijke mate de grote onlusten van 1566 heeft veroorzaakt."
Op p. 209 weerlegt K. nog een heel aantal klassieke interpretaties en besluit striemend: "(...) dan berust de gehele wereldgeschiedenis op toeval en kan de historicus wel gaan slapen!" Noot LT: K. legt de oorzaken van de uitbarstingen van 1566 dus in een veel vroeger tijdvak (rond 1530). Dit lijkt ons terecht en past in het te maken onderscheid tussen oorzaken enerzijds en aanleidingen anderzijds. In feite hebben we hier te maken met een lang rijpingsproces of de zgn. incubatietijd van een omwenteling. Er volgt dan een kantelmoment. Op p. 213 expliciteert K. zijn visie. Het spreekt vanzelf dat het mobiliseren van de massa in de 16de eeuw makkelijker zal geweest zijn; velen hadden niets te verliezen dan hun miserabel leven.
€ 10.0

BUY