BAKKER C.B., BAKKER-RABDAU M.K.
Verboden toegang. Verkenning rond het menselijk territorium (vertaling van No Trespassing, Explorations in Human Territoriality - 1973)
1ste druk. Pb, in-8, 320 pp., met verklarende woordenlijst, bibliografie, index. Bakker is prof psychiatrie aan de univ van Washington, Seattle. Noot Lucas Tessens: De auteurs tonen aan dat identiteit, de veiligheid en de persoonlijke vrijheid van de mens rechtstreeks afhangen van zijn territoriale situatie. Vandaar de noodzaak om te leren 'territoria' te verwerven, te beheren en te verdedigen. De notie van het co-territorium is cruciaal omdat dat een consensus over spelregels vergt (zie p. 94). Zoiets wordt belangrijk bij migraties. De auteurs stellen onverbloemd: 'Indien men niet wenst een identiteit te verwerven die op die van iemand anders gelijkt, is het aangewezen om geen territorium met die andere te delen'. (99) De notie van het territorium is grondig onderzocht in de dierenpsychologie en baande vandaar uit zijn weg naar de sociale psychologie. Het is een beladen en dus geen vrijblijvend concept (geworden).
Bijna een halve eeuw na het verschijnen van deze studie wordt die heel actueel in het kader van het vluchtelingenvraagstuk waarmee Europa wordt geconfronteerd. Ook hier is sprake van territorialiteit, grenzen, asiel, integratie, identiteit, (niet-)gedeelde waarden en normen, etc. Een speciaal probleem vormen enclaves binnen het territorium waar andere regels gelden (zogenaamde 'no go zones', deelgemeenten van Brussel, Parijs en London, het conflict tussen Armenië en Azerbaijan over Nagorno-Karabakh, de Gaza-strip in Israël, privé-straten met toegangscodes, etc.). Speciale enclaves zijn gevangenissen en psychiatrische instellingen met hun specifieke en opgelegde gedragscodes. Daarbinnen wordt (in al dan niet noodzakelijke situaties) het territorium soms nog verkleind tot de isoleercel, c.q. 'prikkelarme kamer' (PAK).
Een vrij recente evolutie is de alomtegenwoordige camerabewaking van het private én het publieke territorium teneinde 'trespassing' te ontraden (vroeger gebeurde dat met een waakhond en een bordje), te detecteren, te beteugelen (ex-post via justitie) en te beëindigen (bvb. in de VS met wapens). De bewijskracht van video-opnames en het vrije gebruik van opgenomen beelden zit in een stroomversnelling: de rechtbanken aanvaarden nu ook op de openbare weg opgenomen beelden (met dashcams) als bewijsmateriaal om onaangepast rijgedrag te beteugelen. De publiek georganiseerde camerabewaking wordt - in het kader van terrorismebestrijding - gekoppeld aan de private camerabewaking. Daarmee hangt dan weer het privacy-dossier samen: moet de privacy van overtreders beschermd worden en in welke gevallen kan men van de algemene regel afwijken? Meer en meer speelt de virtuele ruimte een rol: hacking van databestanden, login en paswoorden, toegang tot 'content' mits betaling. Is hacking (beschouwd als een misdrijf) geoorloofd om misdrijven en misdaden binnen de private virtuele ruimte te onthullen?
Tenslotte is er de notie eigendom: kan men eigendom verwerven met het doel op dat private territorium andere regels te laten gelden?
De ultieme test lijkt wel het kraken van een gezinswoning (al dan niet tijdelijk onbewoond) en de beschermende/beteugelende rol van ordehandhavers (burgemeester, politiediensten) en justitie.
Ook recent is de discussie rond de gereglementeerde toegang van buitenlandse diplomaten tot het grondgebied; de loutere toegang impliceert geen vrijheid om politieke daden te stellen.
Het boek kende meerdere drukken (in 1984 verscheen nog een 7de druk), wat het belang ervan illustreert.
€ 20.0

BUY