Book of the Day
HROCH Miroslav & SKYBOVA Anna
Inquisitie en Contrareformatie
Luxe-editie. Hardcover, linnen met geïllustreerde stofwikkel, 4tp, 276 pp. Illustraties in ZW en kleur. Bibliografie, index, chronologische tabel (algemene geschiedenis, kerkgeschiedenis, cultuurgeschiedenis). Noot: beide auteurs zijn historici aan de Karelsuniversiteit van Praag; de hoofdstukken over de kerkelijke iconografie/propaganda (hemel/hel) zijn interessant.
HROCH Miroslav & SKYBOVA Anna@ wikipedia
€ 20.0
New Arrivals
JOOS Erwin
Kunst van heden 100 jaar later - François Franck-wandeling
Paperback, in-8, 104 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie.
Gewijd aan de collectie François Franck en een artistieke wandeling door Antwerpen. Met een aantal afbeeldingen van het werk van Eugeen Van Mieghem.
JOOS Erwin@ wikipedia
€ 11.5
RADZINSKY Edward
Alexander II - De laatste grote tsaar (vertaling van Alexander II. The Last Great Tsar - 2005)
Paperback, in-8, 446 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register, stamboom van de Romanovs (ca. 1650-1917).
Radzinsky is een Russisch historicus. Eerder schreef hij over Nicolaas II, Stalin en Raspoetin.
The New York Times Book Review schreef: 'Een fascinerende geschiedenis over het hoogtepunt en de ondergang van de Romanov-dynastie'.
Noot over de data: Alle data in dit boek zijn volgens de oude Juliaanse kalender opgemaakt. Rusland heeft pas op 31 januari 1918 de Gregoriaanse kalender ingevoerd. De tot dan toe gebruikte Juliaanse kalender liep dertien dagen achter op de Gregoriaanse, die in het westen werd gebruikt. Zo wordt de Oktoberrevolutie van 1917, die plaatsvond op 25 oktober, tegenwoordig herdacht op 7 november.



RADZINSKY Edward@ wikipedia
€ 15.0
BENNETT Ronan
Hart van Congo (vert. van The Catastrophist - 1998). Roman
Hardcover, stofwikkel, in-8, 316 pp. Uit het Engels vertaald door José Rijnaarts. Speelt zich af in Congo, vlak na de onafhankelijkheid. Overigens is een rol weggelegd voor Patrice Lumumba.
Bennett (1956) is een Iers schrijver; dit is zijn derde roman.

De Financial Times schreef:
'De exotische achtergrond roept een tijdperk van koloniale decadentie op.'
BENNETT Ronan@ wikipedia
€ 15.0
HOOZEE Robert, TAHON-VANROOSE Monique (red.)
Het landschap in de Belgische kunst 1830-1914
Gebrocheerd, kleine 4to, 321 pp., ill. in ZW en kleur, bibliografie, lijst van tentoonstellingen, Résumé en français, Summary in English. Catalogus bevat 289 items.
Verboeckhoven, De Noter, Fourmois, Lamorinière, Huberti, Boulenger, Louis Artan, Rops, Degreef, Verheyden, Courtens, Vogels, James Ensor (duinen), Van Rysselberghe, Van de Velde, Evenepoel, Van den Abeele, Frederic, Emile Claus, e.a.
HOOZEE Robert, TAHON-VANROOSE Monique (red.)@ wikipedia
€ 20.0
BURGDORFF Stephan, HABBE Christian (red.)
De hemel stond in brand. De geallieerde bombardementen op Nazi-Duitsland. (vertaling van Als Feuer vom Himmel fiel - 2003)
Pb, in-8, 220 pp. Uit het Duits vertaald door Margreet De Boer. Met foto's in zwart/wit en kleur en personenregister.
Noot LT: natuurlijk was dit ook een vorm van genocide, voorgesteld als 'oorlogshandelingen'; van 'collateral damage' kan bij een tapijtenbombardement geen sprake zijn.
BURGDORFF Stephan, HABBE Christian (red.)@ wikipedia
€ 10.0
SEBERECHTS Frank
Ieder zijn zwarte. Verzet, collaboratie en repressie
Tweede druk. Pb, in-8, 221 pp., foto's, noten, bibliografie, index. Beschrijving van de situatie rond het verzet, de collaboratie en de berechtiging van landverraders in België tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog.
SEBERECHTS Frank@ wikipedia
€ 12.5
LAUDE Norbert
Le Radium congolais et canadien - [e-book PDF]
E-book 21 pp. With folding map of Canada (Hunter Bay, Echo Bay) and map of Katanga (Shinkolobwe, Luishia). Signed by the author. Note LT: This paper (in French) discusses the price levels of Kantangese and Canadian radium (pechblende, uranium). Although Laude indicates "Shinkolobwe" on the map, he speaks of "Chinkolobwe" (sic!) in the text. This misspelling of the name of the mine persists in later history books. Even today journalists misspell the name. In the computer era this leads to false results in search operations (e.g. on the internet, libraries, ...). Research should pay attention to this detail. Attention: this is an e-book in PDF-format (10,9 Mb), scans 300 dpi BW, 300 dpi grayscale for the 2 maps. Will be sent to you via WeTransfer.

The article pays attention to the global network of Union Minière.
The links with the scientific branches in the US facilitated the work of Edgar Sengier when he sold the necessary quantities of uranium to the US Army. One might even say that the preparations for the atomic bomb were made long before the outbreak of World War II.
Laude points at the importance of the harbour of Lobito and the railway through Angola, colonial property of Portugal. Indirectly Lissabon became gradually a center for secret negociations concerning uranium transits.
LAUDE Norbert@ wikipedia
€ 7.5
DE NIJS Paulina, KROEZE Hans (red.)
De middeleeuwse kloostergeschiedenis van de Nederlanden
Hardcover, grote in-8, 240 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, begrippenlijst, index/register.
Met Schema van de globale ontwikkeling van het kloosterwezen (ca. 300 - 1399) > zie p. 71.
DE NIJS Paulina, KROEZE Hans (red.)@ wikipedia
€ 20.0
BIVORT J.-B.
Essai sur le Défrichement des Terres Incultes de la Belgique
Broché, in-8, 82 pp., notes bibliographiques.
A noter: En 1847 BIVORT publiera une suite: Dissertation raisonnée sur les meilleurs moyens de fertiliser les landes de la Campine et des Ardennes, sous le triple point de vue de la création de forets, de prairies et de terres arables.

Le problème continue à occuper les esprits.

En 1847 RAINGO publie De la fertilisation des landes dans la Campine et les Ardennes, considérée sous le triple point de vue de la création de forets, de prairies et de terres arables

En 1847 Ch. DU TRIEU DE TERDONCK CH. lance sa Dissertation sur les meilleurs moyens de fertiliser les landes de la Campine et des Ardennes, sous le triple point de vue de la création de forets, de prairies et de terres arables

En 1848 MOREAU P.J. revient sur la question avec ses Considérations sur les défrichements et particulierement sur ceux de la Campine.

En 1849 A. EENENS publia son Mémoire sur la fertilisation des landes de la Campine et des dunes.

En 1853 Georges PODESTA publia son Essai sur la Campine Anversoise.

En 1860 DELACROIX présenta un rapport, Défrichement des terrains incultes dans la Campine belge et les autres contrées de la Belgique. Rapport à son Exc. le Ministre de l'agriculture, du commerce et des travaux publics.
BIVORT J.-B.@ wikipedia
€ 25.0
HUBERT Eugène
Notes et documents sur l'histoire religieuse des Pays-Bas autrichiens au XVIIIe siècle. Une enquête sur l'état religieux de la partie flamande des Pays-Bas en 1723.
Broché, 4to, 142 pp., notes bibliographiques, index.
HUBERT Eugène@ wikipedia
€ 40.0
KRUITHOF Jaap
Geen dier jankt zo ongenadig als de mens
Paperback, in-8, 207 pp., schema's.
Een cultuurfilosofische benadering van geluid en muziek.
Onze geluidswereld verschraalt onder de druk van pan-industrialisering en pan-commercialisering, zo poneert Kruithof.
Dat hangt samen met de Westerse maatschappelijke, economische en politieke ontwikkelingen.

Jakob (Jaap) Kruithof (Berchem, 13 december 1929 – Boechout, 25 februari 2009) was een Belgisch vrijzinnig en socialistisch filosoof, publicist en opiniemaker. Sinds de jaren 60 gold hij (naast Etienne Vermeersch, Leo Apostel en Rudolf Boehm) als een van de linkse iconen van de Gentse Universiteit. Kruithof was ook organist en doceerde muzieksociologie aan het Koninklijk Vlaams Conservatorium in Antwerpen. (bron: wiki)
KRUITHOF Jaap@ wikipedia
€ 20.0
DE FACTO ART MAGAZINE
Maskers van West-Afrika - Expo Het Tweede Gezicht - Koninklijk Museum voor Midden-Afrika Tervuren
Magazine, 66 pp., rijkelijk geïllustreerd in kleur, met kaart der volkeren/stammen: Bassa, Baga, Ibo, Bambara, Ogoni, Bidjogo, Guro, Baule, Bwa, Bedik, Malinke, Diola, Toma, Dan, Mende, Dan, Senufo, Tusian, Kutep, Boki, Anang, Ljo, Urhobo, Yoruba, Fon, Fanti, Ligbi, Kulango, Tusian, Nunuma, Dogon, Bobo, Yaure, e.a.
DE FACTO ART MAGAZINE@ wikipedia
€ 15.0
FERRANTE Elena
de nieuwe achternaam - de Napolitaanse romans 2 - Adolescentie (vertaling van Storia del nuovo cognome - 2012)
18de druk. Paperback, in-8, 479 pp. Vervolg op 'de ideale vriendin'.
Uit het Italiaans vertaald door Marieke van Laake.
Omslagontwerp van Karin van der Meer.

Ferrante treedt in de voetsporen van de grote Italiaanse verhalenvertellers: Levi, Moravia, Morante, Pennacchi, ...
FERRANTE Elena@ wikipedia
€ 12.5
VERMEERSCH Etienne
De ogen van de panda. Een milieufilosofisch essay
9de druk. Pb met flappen, 72 pp., bibliografische noten.
Vermeersch durft te zeggen waar het op staat: een hoofdreden van de vervuiling van onze planeet is de OVERBEVOLKING, we zijn met teveel.
Het is een argument dat ondergesneeuwd is geraakt in de huidige (2021) discussies.
Het zogenaamde WTK-bestel (wetenschappelijk, technologisch, kapitalistisch) - tot stand gekomen in de 19de eeuw - heeft een dynamiek op gang gebracht die blijkbaar niet te stuiten valt. De componenten versterken elkaar. (28)
Het middel is doel geworden, het doel middel. M.a.w. de mens is niet meer het doel van de productie. "De doelloosheid, de irrationaliteit van het totaalsysteem wordt versluierd door de uiterste rationaliteit van de deelsystemen." (29)
VERMEERSCH Etienne@ wikipedia
€ 25.0
BONENFANT Paul (archiviste des hospices)
La suppression de la Compagnie de Jésus dans les Pays-Bas autrichiens (1773)
Hardcover, demi cuir à 4 nerfs, couverture conservée, in-8, 262 pp. (T. XIX, fasc. 3 - Lettres, etc.). Ouvrage de référence.
BONENFANT Paul (archiviste des hospices)@ wikipedia
€ 60.0
DETREZ Raymond Prof Em.
Rusland - Een geschiedenis
Vuistdikke paperback, in-8, 528 pp., bibliografische noten, bibliografie, index/register.
DETREZ Raymond Prof Em.@ wikipedia
€ 20.0
VERMEIRE Guido
Legendarisch-mysterieus en religieus België
Paperback, in-8, 290 pp., illustraties.
Toeristische benadering.
De auteur moet zijn teksten nalezen en de uitgeverij Aspekt moet maar eens een goede corrector in dienst nemen want het boek krioelt van de fouten. Jammer.
VERMEIRE Guido@ wikipedia
€ 7.5
DE KOSTER Margo, DE MUNCK Bert, GREEFS Hilde, WINTER Anne (eds.)
Werken aan de stad. Stedelijke actoren en structuren in de Zuidelijke Nederlanden 1500-1900. Liber Alumnorum Catharina Lis en Hugo Soly.
Paperback, in-8, 335 pp., illustraties, bibliografische noten, belangrijke bibliografie.
Bevat twee interessante bijdragen over het politie-optreden te Antwerpen gedurende de 19de eeuw.
DE KOSTER Margo, DE MUNCK Bert, GREEFS Hilde, WINTER Anne (eds.)@ wikipedia
€ 12.5
HARDY Thomas
Tess van de d'Urbervilles. Een zuivere vrouw (vertaling van Tess of the d'Urbervilles. A pure woman. - 1891)
In de reeks Anno. Paperback met flappen, in-8, 414 pp. Uit het Engels vertaald door Ernst van Altena. Met 104 verklarende noten. In het 39ste hoofdstuk verwijst Hardy (1840-1928) naar Wiertz en naar Jan van Beers.
Merk op dat de subtitel "a pure woman" in vroegere vertalingen niet mee werd vertaald en dus werd weggelaten. Mogelijk valt dat te verklaren door de moord door Tess op Alec D'Urberville. Want hoe puur kan een vrouw die een moord pleegde nog zijn?
En hoe puur kan een verkracht meisje nog zijn in de ogen van Angel Clare?
Door het gebruiken van een subtitel geeft Hardy zelf het antwoord: "Ja, een moordenares kan een pure vrouw zijn" en "Ja, een verkrachting berooft een vrouw niet van haar puurheid." In 1891 was dat voldoende om de knuppel in het hoenderhok te gooien. Of hoe subtiel een subtitel kan zijn.
De moord op Alec valt te interpreteren als een 'zuivering', het wegsnijden van een maatschappelijke kanker: het profitariaat.
De kwintessens van Tess is universeel: het kapitaal, de positie van de vrouw, het verkwanselen van de natuur, het geloof.
Over het geloof zegt Tess (hoofdstuk XLVI): "Ik geloof in de geest van de Bergrede, en dat deed mijn lieve man ook ... Maar ik geloof niet ---" Even verder noemt Alec zoiets "een ethisch systeem zonder dogma." Soms gaat Hardy erg ver in zijn vernuft om Tess te laten denken zoals hijzelf denkt. Een voorbeeld: "Zij poogde te redeneren en hem te zeggen, dat hij in zijn trage hersens twee zaken vermengd had, godsdienst en zedenleer, die in vroegere tijden (Hardy bedoelt vóór het christendom de bovenhand haalde, LT) geheel gescheiden waren geweest. Maar door het weinige, wat Angel Clare haar had medegedeeld, door haar volslagen gemis aan opleiding, en doordat ze iemand was, die zich meer door aandoeningen dan door redenen liet leiden, kon ze niet voortgaan."

In deze roman is het opmerkelijk dat Hardy losjes omspringt met de namen van de hoofdpersonen; zo noemt hij Angel Clare bij zijn voornaam, dan weer bij zijn familienaam; hetzelfde doet hij met de fatterige predikant Alec D'Urberville. Tess daarentegen is onveranderlijk Tess.
Het verschil tussen d'Urberville en D'Urberville is ook niet zonder reden: het is het verschil tussen echte adel en gekochte adel, tussen moraliteit en autodeclaratie.
Dit is een belangrijke roman en geen simpel verhaaltje. De problematiek van het onechte en het geconditioneerde blijft tot op vandaag aanwezig in onze maatschappij.
Wij zijn blij dit boek te kunnen aanbieden.

Wij hebben ook enkele goedkope Engelstalige edities in voorraad:










HARDY Thomas@ wikipedia
€ 25.0
CLAUS Hugo
Het leven en de werken van Leopold II. 29 Taferelen uit de Belgische Oudheid.
Literaire Reuzenpocket nr 347. Pb, in-8, 136 pp.


Noot Lucas Tessens: De verkeerd begrepen boodschap van Hugo Claus
Het leven en de werken van Leopold II. 29 Taferelen uit de Belgische Oudheid - Een bespreking. Dit toneelstuk werd oorspronkelijk geschreven in opdracht van de Vereniging Nederlands Toneelverbond voor haar 100-jarig bestaan in 1970. Het toneelstuk verhaalt de collusie van Kerk, Kapitaal en Koning inzake Congo. Sommige critici vonden het toneelstuk burlesk ... Claus weerom misbegrepen! Wie de geschiedenis van de Congostaat, Belgisch Congo en Zaïre nog maar een beetje kent, weet dat Claus de historische feiten op de voet volgt. De ludieke verpakking bevat een bloedserieuze gruwel en de hele Belgische 'santeboetiek' moet er aan geloven, inclusief de Société Générale en de VS, die Leopold verkracht. Vanaf de 26ste scene neemt Claus een loopje met het tijdselement en speelt de chronologie geen enkele rol meer: zowel de tijd als de actoren zijn onbelangrijke details in een zich steeds herhalend cynisch proces van bedrog, haat, onverschilligheid en vooral ongetemde hebzucht. De banaliteit van de gevoerde politiek is een schertsvertoning die de werkelijke drijfveren maskeert. Altijd is er de koehandel, met de kardinaal en natuurlijk de paus als mediatoren in een deal met een niet al te geïnteresseerde God, die wel belooft maar gauw vergeet. Op p. 49 maakt Claus duidelijk hoe de grote buurlanden België bekijken: Duitslands beschermeling, de lijfeigene van Frankrijk, de voet aan het Europese vasteland voor de Engelsen.

De interessante pagina's:
80: lening van 5 miljoen bij Brown de Tiège en waarborg is 16 miljoen ha.
97: de concessies
100: Kroondomein is 1/10de van de oppervlakte van Congo en bevat de meeste mineralen
113: de eenvormigheid van onze normen
114: Katangees uranium zit USA dwars
115 e.v.: de geschiedenis gaat hier wel héél vlug: van annexatie door België naar de onafhankelijkheid
117: Amerika: 'De internationale opinie, waarvan wij, Verenigde Staten, de tolken zijn, kan niet langer tolereren dat de administratie van een land en de commerciële exploitatie samenvallen.'
120: Leopold II eist rechten op gronden ter grootte van 32 miljoen hectare.
126: Leopold II wordt verkracht door Amerika
136: alle trusts opgenoemd: van Union Minière tot Compagnie du Katanga en Saksen-Coburg-Gotha. Daardoor valt het koningshuis samen met een trust.



Noot Lucas Tessens (20180311): De Standaard van 10 maart 2018 berichtte (in een warrig artikel) over een controverse die is ontstaan bij de voorbereidingen van een uitvoering van het toneelstuk in de KVS. Een journaliste, Gia Abrassart, verklaarde over het stuk het volgende: 'Deze satire is een pseudo-zelfkritiek op de kolonisatie. Het geeft geen enkele stem aan de gekoloniseerde slachtoffers.' Abrassart heeft er klaarblijkelijk niets maar dan ook niets van begrepen. Waarom zou Claus in een toneelstuk een stem geven aan de onmondigen van toen? Die hadden ze niet en Patrice Lumumba is vermoord omdat hij zowat de enige was die wel zijn stem liet horen en inging tegen het establishment. Overigens is het onzin een satire te lijf te gaan met zogenaamd rationele argumenten. Gia Abrassart bewijst nog maar eens dat je nog geen zinnige praat vertelt wanneer je wél een stem hebt.
CLAUS Hugo@ wikipedia
€ 20.0
Scoop
TESSENS Lucas, TESSENS Manu
Boeken, bibliografische referenties en feiten over opgeheven/afgeschafte abdijen en kloosters in België - MONASTERIES BELGIUM @ mers.be
ID: 202106310000
Klik op de kaart hieronder en u krijgt ze uitvergroot én dynamisch te zien. Zoom in op het gebied dat u interesseert. Klik dan op een icoontje in de kaart: U krijgt het boeknummer en de titel te zien, maar ook historische gebeurtenissen zijn in de kaart te vinden.
De ligging van de abdijen, kloosters en priorijen is gegeorefereerd tot op straatniveau, c.q. huidig perceelsniveau (decimale breedte lengtegraad). Vaak gaat het om de ligging van ruïnes (bvb. Villers-la-Ville, Aulne), restanten van complexen die een heel andere bestemming kregen (omgebouwd tot een fabriek, een kasteel, een school of een hoeve), gebouwen die geheel verdwenen zijn (bvb. de grote Sint-Michielsabdij aan de Scheldekaai te Antwerpen).
De kaart bevat VIER zogenaamde 'lagen' die naar believen samen of afzonderlijk kunnen getoond worden (klik op het icoontje links bovenaan in de grijze balk).
DE EERSTE LAAG is die met boeken over de abdijen en kloosters. (marker = groen-wit boek-icoontje); bij een 'click' op de marker opent zich links een venster met de essentialia over het boek; de toegevoegde link voert u naar de volledige beschrijving van het boek.
DE TWEEDE LAAG is die met feiten over de ligging van kloosters, uitdrijvingen van de kloosterlingen, de boedelbeschrijving, de verkopen als 'nationale goederen', etcetera. (marker = witte ster op groen cirkeltje) Alle vernoemde feiten hebben in onze database een of meerdere bibliografische referenties tot op pagina-niveau.
DE DERDE LAAG bevat de bibliografische referenties van boeken die we niet (meer) aanbieden. (marker = rood-wit boek-icoontje). Voor de constructie van deze laag konden wij ook rekenen op de gewaardeerde medewerking van onze collega Pieter Judo van Antiquariaat De Lezenaar te Hasselt. Hij bouwde in de loop der jaren een grote expertise en collectie op rond religie, theologie, kloosters en abdijen. Wij zijn hem zeer dankbaar voor het aanleveren van bijkomende bibliografische referenties. Die zijn nog volop in verwerking.
DE VIERDE LAAG toont u waar de twaalf Statenabdijen van Brabant lagen. (marker = kruis) Zij waren de dominante grootgrondbezitters (hun domeinen omvatten duizenden hectaren) en hadden daardoor veel politieke macht én zeggenschap op het terrein en over hun pachters. Je kon de abdij maar beter te vriend houden!

Om alle icoontjes (ook wel 'markers' genoemd) bij een bepaalde plaats te zien, dient u zo diep mogelijk op de Google map in te zoomen.





Bouwwerf: methodiek, updates en bijsturing
Let wel, deze kaart is nog steeds in opbouw. Met name de kloosters en abdijen, gelegen in het huidige Waalse Gewest (waar de Maas een levensader is), zullen we in de volgende weken verwerken in de achterliggende database. Daarna volgt dan een update over Brussel-Hoofdstad. Vervolgens zullen we nog dieper graven en een dubbele controle uitvoeren op de ligging van abdijen en kloosters in de 'grote' steden: Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven, Mechelen, Brussel/Bruxelles, Liège, Namur, Charleroi, Mons. De coördinaten zijn moeilijker vast te leggen omdat in een verstedelijkt milieu de mutaties (gehele of gedeeltelijke afbraak, herbestemming, verandering van straatnamen, etc.) groter zijn dan op het platteland. Een mooi voorbeeld daarvan is 'Het verloren klooster van Hoboken', inmiddels een deelgemeente van Antwerpen, waar de industrialisatie zorgde voor veel afbraak en een grondige wijziging van het landschap.
Op 27 maart 2021 kreeg de kaart een forse update en steeg het aantal getoonde items van 245 naar 514, meer dan een verdubbeling dus van de gevisualiseerde informatie. Vooral het aantal bibliografische referenties kende een uitbreiding: van 42 naar 242 titels. In de aansturende database zijn een aantal correcties doorgevoerd. Tenslotte werd door MERS een programma geschreven waardoor de 'markers' elkaar niet meer kunnen bedekken wanneer GPS-coördinaten identiek zijn. ALLE 'markers' zijn nu zichtbaar en aanklikbaar. Voorwaarde is dat u voldoende inzoomt op de plaats die u interesseert.


Superrijken
Het zal duidelijk zijn dat we ons vooral richten op de materiële en economische belangen van abdijen en kloosters en dat we spirituele aspecten niet belichten. Die laatste waren o.i. een scherm waarachter met enorme opgepotte vermogens en toenemende machtsconcentraties werd gespeeld. Zowel keizerin Maria Theresia als haar zoon Jozef II wilden die macht inperken (het woord 'breken' gaat te ver) en rekenden daarvoor op hun regeringen te Brussel. Het is dan ook ironisch dat Jozef II mee een beweging op gang bracht, die 'in fine' zijn eigen zus, Marie-Antoinette ('l'autrichienne'), en zijn schoonbroer, Louis XVI, letterlijk de kop zou kosten.

Twee kaarten uit 2005
Onze interesse voor dit thema gaat terug op onze research, uitgevoerd tussen september 2004 en maart 2005. Die kreeg zijn neerslag in het artikel 'De herschikking van het onroerend goed op het einde van de 18de en het begin van de 19de eeuw'zie boeknummer 20050077 , verschenen in het jaarverslag 2004 Onroerende Voorheffing (Belastingdienst voor Vlaanderen). Daarin belichtten wij toen o.m. de afschaffing van kloosters onder het bewind van keizer Jozef II en de nationalisatie van abdijen en kloosters tijdens de Franse Revolutie en de Franse bezetting en annexatie van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik.
Die beide ingrepen hebben we toen in kaart gebracht mits een projectie op de fusiegemeenten van het Vlaamse Gewest met daarbij de nominatieve opsomming van de afgeschafte kloosters. Dat gebeurde met software van Arcview. De inkleuring van de kaarten kon weliswaar vanuit een frequentietabel worden aangestuurd, maar voor het prepareren van een persklare kaart in A3-formaat moesten die toch nog langs een tekenprogramma (Photoshop) passeren. Gelukkig konden we daarvoor een beroep doen op de dienst AEGIS van de intercommunale CIPAL. Beide kaarten kunt u zichtbaar maken door hier te klikken. Dit terzijde.

De bronnen, geconsulteerd in 2004-2005
Oriënterende gesprekken met archivarissen van Grimbergen, Affligem en Postel. Oriënterende bezoeken aan enkele Waalse abdijen. Aankoop, consultatie en verwerking van de 23 delen van het befaamde 'Monasticon belge', met focus op de data over afschaffing (voor een aanzienlijk aantal abdijen stelden we merkwaardige lacunes vast). Aankoop bij het Rijksarchief van een microfilm van het rapport de Kulberg (1785), dat 110 abdijen en kloosters auditeert. Overzichtswerken over religieuze orden. Overzichten per gewest, provincie, streek. Lokale geschiedenis. Bibliografische werken. Overzichten van (al dan niet beschermd) onroerend erfgoed: bijvoorbeeld de reeksen 'Inventaris van het Cultuurbezit' en 'Le patrimoine monumental de la Belgique'. Monografieën over welbepaalde abdijen en kloosters; die zijn niet altijd accuraat in de datering van gebeurtenissen of mijden gewild of ongewild de 'moeilijke periode' van de verkopen van 'zwartgoed'. Encyclopedische werken. Studies over de regeerperiode van Jozef II (en in mindere mate die van Maria-Theresia). Studies over de Franse Revolutie, het Frans Bewind in onze 'départements' en over de niet te omzeilen figuur van Napoléon Bonaparte (met nadruk op zijn juridische en administratieve hervormingen). Enkele specifieke en diepgravende studies over de verkoop van nationale goederen (op één hand te tellen). Inventarissen van het Algemeen Rijksarchief aangaande afgeschafte kloosters en abdijen, hun bewaarde archieven/bibliotheken en de affiches van de verkopen.






Zwartgoed
De kloostergebouwen en gronden, 'nationale goederen' geworden, werden openbaar verkocht, pakweg in de periode 1787-1800. In het katholieke Vlaanderen fluisterden de mensen toen over 'zwartgoed', een woord om aan te duiden dat de onroerende goederen onrechtmatig geconfisceerd en verworven waren. Het bleef overigens een heet hangijzer en een taboe-onderwerp in de Belgische historiografie. Want, was de aankoop van zulk 'zwartgoed' geen vorm van collaboratie met de anti-kerkelijke Franse bezetter geweest? Was de religie, ja zelfs het geloof in God, niet onherstelbaar beschadigd? Was het allemaal geen uiting van de botsing tussen Kerk en Staat, uitgelokt door de wat naïeve Jean-Jacques Rousseau en de perfide Voltaire, en vorm gegeven door een verrader uit eigen katholieke rangen, met name Talleyrand? En was het Concordaat van 1801 tussen Napoleon en het Vatikaan geen valse 'entente', het aanvaarden van smeergeld door de gezalfde Paus hemzelve? Was een pastoor, die betaald werd uit de staatskas, wel een echte zieleherder of eerder een ambtenaar die zich plooide naar de hand waaruit hij een aalmoes ontving? En wat was een bisschop anders dan een gekostumeerde vazal van de nieuwe rijken, zij die spuwden op het volk?

Een kort essay
Waar kwam die gekke Hollander, die Willem, plots vandaan? Opnieuw een koning ergens in een verre stad? Wat kon die keeskop voor ons landeke anders betekenen dan nieuwe belastingen en nog meer combines tussen Brussel, Londen, Parijs en Amsterdam? Hoe kon dat nu, ne protestant, waarvan niemand wist dat hij bestond?
En wie zou er voor de armen zorgen die vroeger al eens een penning of een brood kregen aan de halfgeopende zware deuren van kloosters en abdijen? Kon een burgerlijke liberale staat, gedomineerd door de grootgrondbezitters en de adel, met een nieuwe koning op de koop toe, misschien een antwoord verzinnen op de vraag naar brood en bier? Hoe moest het nu verder met het onderwijs, die uitvinding om jongeren net dom genoeg te houden om de lastige vragen over de verdeling van macht en rijkdom niet te laten opborrelen in hun hersenmassa? En ja, van massa gesproken, hoe hield je die in bedwang, verstoken van licht en 'Verlichting', nauwelijks in staat te overleven, als beesten, altijd bereid om rel te schoppen in dienst van de hoogstbiedende of de meest belovende agitator, buigend voor de baron en even later, laveloos aan de toog, scheldend op de patrons en de huisbazen en op de baron en zijn stoefende 'madam', vergetend dat enkele straten verderop tien kinderen en een veel te vlug oud geworden wijf op zijn loonzakje zitten wachten in een krocht, kijkend in de grote holle ogen van het meisje achter de tapkast, zij die alles begrijpt zelfs als je stevig in haar billen knijpt, zij die na zijn negentiende jenever de godin Diana wordt, die de jacht voor open verklaart, ware het niet dat noch zij, noch hij een geweer bezat, anders zou het hoge volk eens wat meemaken ... ?



Land: BEL
News Items & Facts
LT
1650: abdij Averbode bezit 5.788 hectaren
ID: 165000001167
19970045: Kaartboek van Averbode, blz. 23
Land: BEL
LT
1648: kanaal Veurne-Duinkerken voltooid
ID: 164800008971
19410027: Bevat een belangrijk hoofdstuk over de sluiting van de Schelde vanaf 1585 en de daaraan gekoppelde teloorgang van de Antwerpse haven. Het Vredesverdrag van Munster (1648) bepaalde dat "de Schelde, de Sassevaart, het Zwin en andere zeemondingen, die er in uitkomen, zouden gesloten blijven langs de zijde van de Staten", d.w.z. dat alleen de Hollanders het vrij verkeer op de stroom zouden genieten. In vredestijd konden de Hollanders de Zuidelijken niet beletten langs de Vlaamse havens handel te drijven. De verbindingen van Duinkerken en Oostende met het binnenland lieten echter te wensen over. Kort na het sluiten van het Twaalfjarig Bestand werden dan ook pogingen aangewend om in die leemte door middel van een aantal kanalen te voorzien. Achtereenvolgens werden voltooid: de vaarten Gent-Brugge (1621), Brugge-Plasschendale (1622), Plasschendale-Nieuwpoort (1639), Nieuwpoort-Veurne (1648), alsook Veurne-Duinkerken (1648). (p. 165)
Land: BEL
LT
1648: kanaal Nieuwpoort-Veurne voltooid
ID: 164800008799
19410027: Bevat een belangrijk hoofdstuk over de sluiting van de Schelde vanaf 1585 en de daaraan gekoppelde teloorgang van de Antwerpse haven. Het Vredesverdrag van Munster (1648) bepaalde dat "de Schelde, de Sassevaart, het Zwin en andere zeemondingen, die er in uitkomen, zouden gesloten blijven langs de zijde van de Staten", d.w.z. dat alleen de Hollanders het vrij verkeer op de stroom zouden genieten. In vredestijd konden de Hollanders de Zuidelijken niet beletten langs de Vlaamse havens handel te drijven. De verbindingen van Duinkerken en Oostende met het binnenland lieten echter te wensen over. Kort na het sluiten van het Twaalfjarig Bestand werden dan ook pogingen aangewend om in die leemte door middel van een aantal kanalen te voorzien. Achtereenvolgens werden voltooid: de vaarten Gent-Brugge (1621), Brugge-Plasschendale (1622), Plasschendale-Nieuwpoort (1639), Nieuwpoort-Veurne (1648), alsook Veurne-Duinkerken (1648). (p. 165)
Land: BEL
LT
1639: kanaal Plasschendale-Nieuwpoort voltooid
ID: 163900005541
19410027: Bevat een belangrijk hoofdstuk over de sluiting van de Schelde vanaf 1585 en de daaraan gekoppelde teloorgang van de Antwerpse haven. Het Vredesverdrag van Munster (1648) bepaalde dat "de Schelde, de Sassevaart, het Zwin en andere zeemondingen, die er in uitkomen, zouden gesloten blijven langs de zijde van de Staten", d.w.z. dat alleen de Hollanders het vrij verkeer op de stroom zouden genieten. In vredestijd konden de Hollanders de Zuidelijken niet beletten langs de Vlaamse havens handel te drijven. De verbindingen van Duinkerken en Oostende met het binnenland lieten echter te wensen over. Kort na het sluiten van het Twaalfjarig Bestand werden dan ook pogingen aangewend om in die leemte door middel van een aantal kanalen te voorzien. Achtereenvolgens werden voltooid: de vaarten Gent-Brugge (1621), Brugge-Plasschendale (1622), Plasschendale-Nieuwpoort (1639), Nieuwpoort-Veurne (1648), alsook Veurne-Duinkerken (1648). (p. 165)
Land: BEL
Hondius
De nar
ID: 163804010905
NN
Rubens koopt kasteel te Elewijt
ID: 163009051415
De schilder Peter Paul Rubens kocht het kasteel in 1631 en liet vier jaar werken aan de restauratie. In 1634 nam hij er zijn intrek samen met zijn tweede echtgenote, de toen 20-jarige Helene Fourment. Rubens zelf was 57. Hij zou in het kasteel wonen tot aan zijn dood, vijf jaar later. Rubens kocht het voor 93.000 gouden carolussen. (bron: DRB & wiki)
NN
26 september 1626: Théophile de Viau overlijdt te Parijs. R.I.P.
ID: 162609260084
né entre mars et mai 1590 à Clairac, en Agenais et mort le 25 septembre 1626 à Paris, est un poète et dramaturge français.

Victor Hugo citeert hem in Notre-Dame de Paris (1831):

Certes, ce fut un triste jeu
quand à Paris dame Justice,
pour avoir mangé trop d"épice,
se mit tout le palais en feu.

Dat gedicht verwijst naar de brand van het Palais de Justice op 7 maart 1618.
LT
1622: kanaal Brugge-Plasschendale voltooid
ID: 162200008834
19410027: Bevat een belangrijk hoofdstuk over de sluiting van de Schelde vanaf 1585 en de daaraan gekoppelde teloorgang van de Antwerpse haven. Het Vredesverdrag van Munster (1648) bepaalde dat "de Schelde, de Sassevaart, het Zwin en andere zeemondingen, die er in uitkomen, zouden gesloten blijven langs de zijde van de Staten", d.w.z. dat alleen de Hollanders het vrij verkeer op de stroom zouden genieten. In vredestijd konden de Hollanders de Zuidelijken niet beletten langs de Vlaamse havens handel te drijven. De verbindingen van Duinkerken en Oostende met het binnenland lieten echter te wensen over. Kort na het sluiten van het Twaalfjarig Bestand werden dan ook pogingen aangewend om in die leemte door middel van een aantal kanalen te voorzien. Achtereenvolgens werden voltooid: de vaarten Gent-Brugge (1621), Brugge-Plasschendale (1622), Plasschendale-Nieuwpoort (1639), Nieuwpoort-Veurne (1648), alsook Veurne-Duinkerken (1648). (p. 165)
Land: BEL
Bernini Gian Lorenzo (1598-1680)
de roof van Proserpina -1621-1622 (detail)
ID: 162109091430


Land: ITA
LT
1621: kanaal Gent-Brugge voltooid
ID: 162100007842
19410027: Bevat een belangrijk hoofdstuk over de sluiting van de Schelde vanaf 1585 en de daaraan gekoppelde teloorgang van de Antwerpse haven. Het Vredesverdrag van Munster (1648) bepaalde dat "de Schelde, de Sassevaart, het Zwin en andere zeemondingen, die er in uitkomen, zouden gesloten blijven langs de zijde van de Staten", d.w.z. dat alleen de Hollanders het vrij verkeer op de stroom zouden genieten. In vredestijd konden de Hollanders de Zuidelijken niet beletten langs de Vlaamse havens handel te drijven. De verbindingen van Duinkerken en Oostende met het binnenland lieten echter te wensen over. Kort na het sluiten van het Twaalfjarig Bestand werden dan ook pogingen aangewend om in die leemte door middel van een aantal kanalen te voorzien. Achtereenvolgens werden voltooid: de vaarten Gent-Brugge (1621), Brugge-Plasschendale (1622), Plasschendale-Nieuwpoort (1639), Nieuwpoort-Veurne (1648), alsook Veurne-Duinkerken (1648). (p. 165)
Land: BEL
LT
21 oktober 1584 tot 31 januari 1585: kanaal van Parma of Stekens Vaardeke gegraven van Stekene naar Kallo, Farnèse had verovering van Antwerpen op het oog
ID: 158410216641
Het Stekens Vaardeke of het Kanaal van Parma is een waterloop die zijn oorsprong kent op het eind van de 16de eeuw. Alexander Farnèse, de hertog van Parma, had hier zijn hoofdkwartier en gaf de eerste spadesteek op 21 oktober 1584. Hij liet een Kanaal graven van Stekene tot Kallo, gebruik makend van bestaande waterwegen en het eerder ontgraven kanaal uit 1315 door Robrecht van Bethune, graaf van Vlaanderen. Alexander Farnèse had tot doel de verovering van Antwerpen op Marnix Van St-Aldegonde. Het kanaal moest zijn troepen brengen naar de linker Scheldeoever met platboomschuiten of 'eertvelders' genaamd. Het kanaal werd op drie maand tijd gegraven en gaf aansluiting op het Moerbeekse Fort Terwest waar verbinding met Gent mogelijk werd. Farnese slaagde in zijn opzet en veroverde op die manier zijn faam als veldheer. Een groot stuk tot Kallo werd na de val van Antwerpen gedemt en enkel de grillige gracht rechtover de Wal is een van de overblijfsels van deze vaart. Na de oorlogen tussen 1550 en 1650 slipte de vaart dicht na een overstroming en het duurde 150 jaar om er weer bovenop te komen. Later in 1985 kende Stekene opnieuw een overstroming. Vandaag kent dit stilgebied een prachtig natuurdecor. De schippers zijn verdwenen en onlangs werd er een waterzuiveringssation langs opgetrokken.

http://users.skynet.be/Cahal/PagesN/Vaart.html (20060226)
Land: BEL
NN
De bezittingen van de Nassaus in 1584
ID: 158401011661
De Nassaus hadden in nog geen honderd jaar in de noordelijke en zuidelijke Nederlanden 45 Graafschappen, Burggraafschappen, Baronieën en Heerlijkheden verworven en behoorden door dat grootgrondbezit tot de rijkste en belangrijkste edelen van het Habsburgse Rijk.

Bron: Breda
NN
De gregoriaanse kalenderhervorming
ID: 158210150000
De duur van het jaar in de westerse kalender vindt zijn oorsprong in de Romeinse kalender. Jaren van 365 dagen met om de vier jaar een schrikkeljaar wou Julius Caesar al vanaf 46 voor Christus laten invoeren, maar het duurde nog wel een tijd voor deze juliaanse kalendertelling correct werd toegepast.

De bedoeling van deze jaartelling is aan te sluiten bij de duur van het tropische jaar. Dit is de tijd die de zon nodig heeft om weer dezelfde plaats aan de hemel in te nemen. In die tijdsspanne gaat de zon van haar meest noordelijke positie naar haar meest zuidelijke positie t.o.v. de evenaar en terug. Dit veroorzaakt de periodiciteit in de seizoenen en dat wil men in de kalender weerspiegeld zien.

Een tropisch jaar duurt 365,242190 dagen of 365 dagen 5 uur 48 minuten 45,2 seconden. Dit is geen geheel aantal dagen. Door om de vier jaar een jaar van 366 dagen in te voeren, zoals in de Juliaanse kalender, heeft men al een goede benadering. Dit geeft een gemiddelde jaarduur van 365,25 dagen.

Na verloop van tijd begint het kleine verschil (0,0078 dagen per jaar) echter op te lopen. Zo was het echte begin van de lente door de onvolmaaktheid van de juliaanse kalender in de 16de eeuw al naar 11 maart verschoven. Om dit terug in orde brengen besliste Paus Gregorius XIII in 1582 dat de 4de oktober door de 15de moest gevolgd worden. Bovendien liet hij, op vraag van de astronomen van die tijd, de volgende nieuwe regel invoeren: een jaartal deelbaar door 100 mag geen schrikkeljaar zijn, tenzij het deelbaar is door 400. Door alleen de eerste regel toe te passen krijg je na 100 jaar een gemiddelde jaar van 365,24 dagen, de tweede regel geeft op 400 jaar een zeer goede benadering van het tropisch jaar, namelijk 365,2425 dagen. Slechts binnen ongeveer 3000 jaar wordt de onnauwkeurigheid groter dan 1 dag.

Niet alle landen voerden deze kalender snel en tegelijk in. Rusland wachtte tot in 1917 zodat de bekende oktoberrevolutie nu in november herdacht wordt. Zweden geraakte in de 18de eeuw zo in de war, dat men verplicht was om in 1712 februari 30 dagen te geven. Griekenland ging pas in 1923 over op de gregoriaanse kalender.

Een gedetailleerde lijst met bespreking is o.a. te vinden in de tekst van Pieter Donche. Deze merkt ook op dat sommige bronnen elkaar tegenspreken. Zo gebeurde de omschakeling in de streken in de buurt van het huidige België pas rond de jaarwisseling 1582-1583. In sommige gebieden (Vlaanderen, Henegouwen) was er geen Kerstmis in het jaar 1582 omdat men 21 december 1582 onmiddellijk liet volgen door 1 januari 1583. Of Brabant en Zeeland toen ook overgingen of al vroeger (14 - 25 december) omschakelden is niet duidelijk. Het prinsbisdom Luik voerde de gregoriaanse hervorming pas in februari 1583 in.

Uitgebreide informatie over kalenders (in het Engels) is ook te vinden in The Calender FAQ. of in de Calendrical Calculations.

bron: http://www.astro.oma.be/GENERAL/INFO/nli003.html (201712060050)

zie ook de studie van Van Wijk en het lijviger boek van David Duncan
NN
dood Pieter Bruegel de Oude (1527-15690909)
ID: 156909091201
LT
1563: wegen: Turnhoutsebaan tussen Antwerpen en Borgerhout geplaveid
ID: 156300009621
Land: BEL
12 februari 1554: Lady Jane Grey onthoofd - zij was negen dagen koningin van Engeland en Ierland
ID: 155402121465
Zij kwam aan de macht door een coup van Northumberland.
De bedoeling was de protestanten op de troon te houden en de goederen van de abdijen en kloosters (dissolution of the monasteries) in handen te houden van de 'adel'. Queen Jane was de eerste vrouw op de Engelse troon.
Na 9 dagen moest zij het afleggen tegen Mary.
Land: GBR
Henry VIII
Suppression of Religious Houses Act 1539
ID: 153900001479
Land: GBR
LT
1536: annexatie Wales door Engeland (Act of Union)
ID: 153600001574
Deze inlijving werd georganiseerd via de zogenaamde Statutes uit 1536-1543: "het oude vorstendom werd opgedeeld in een aantal nieuwe graafschappen naar Engels model en kreeg zetels in het parlement in Westminster. Het Engels recht werd er gevestigd en het Engelse gerechtelijke apparaat geïntroduceerd; het Engels werd er ook de officiële taal. De wet van 1536 was zo belangrijk dat hij soms de 'act of union' wordt genoemd. De assimilatie werd psychologisch vergemakkelijkt doordat de Tudors uit Wales afkomstig waren en mensen uit Wales steeds tot hun entourage bleven behoren." (uit 19970034: 140-141)
Land: GBR
LT
29 november 1530: WOLSEY Thomas (1471-1530), staatsman en rooms-katholiek kardinaal, overlijdt. R.I.P.
ID: 153011291469
Bron: Wiki

Volgens de serie 'The Tudors' (BBC) detourneerde Wolsey fondsen van de afgeschafte kloosters
Land: GBR
wiki
Westerschelde: De Sint-Felixvloed van 4 november 1530
ID: 153011040961
De Sint-Felixvloed van 1530 was een watersnood in het stroomgebied van de Westerschelde die plaatsvond op zaterdag 5 november, de naamdag van Sint-Felix (eigenlijk 4 november). Deze dag zou later bekend komen te staan als quade saterdach (= slechte zaterdag).

Grote delen van Vlaanderen en Zeeland werden weggespoeld. Het gebied ten oosten van Yerseke, Oost-Watering, overstroomde geheel. In dit gebied lagen 18 dorpen en de stad Reimerswaal. Alleen een klein stukje van de stad dat hoger lag bleef behouden. Het gebied is niet meer terug gewonnen van de zee en heet nu het Verdronken land van Zuid-Beveland.

Bij de Sint-Felixvloed overstroomden ook Noord- en Zuid-Beveland: van Noord-Beveland was alleen nog de kerktoren van Kortgene te zien. In de jaren na 1530 werd Noord-Beveland langzaam maar zeker weer op de zee herwonnen.

Verdronken dorpen[bewerken]
Assemansbroek, verdronken dorp tegenover Bergen op Zoom op de westelijke oever van de Schelde (rivier)
Bakendorp (ook Badickedorp), verdronken dorp ten zuiden van Baarland
Campen, na de herdijking van Noord-Beveland ontstond op de plek van Campen het huidige Kamperland
Dyxhoecke, verdronken dorp op Noord-Beveland in de buurt van Wissenkerke
Edekinge (ook Ekingen), verdronken dorp op Noord-Beveland
Everswaard (ook Eversweerde), verdronken dorp en parochie ten noorden van Bath
Mare, verdronken dorp ten noordwesten van Rilland
Nieuw-Everinge, rond 1500 stichtten de bewoners van het verdronken Oud-Everinge, op Zuid-Beveland, een nieuw dorp. Dat dorp liep bij de stormvloed van 1530 onder water en moest worden ontruimd. Rond 1600 verdween het voorgoed in de Westerschelde
Nieuwkerke, verdronken dorp in het Verdronken Land van Zuid-Beveland
Oostkerke, verdronken dorp op het voormalige eiland Borssele
Ouderdinge, verdronken dorp in het Verdronken Land van Zuid-Beveland
Oud-Kats, verdronken dorp op Noord-Beveland
Oud-Krabbendijke, verdronken dorp ten noorden van het huidige Krabbendijke op Zuid-Beveland
Oud-Rilland, dorp aan de oever van de Westerschelde, in de buurt van het huidige Rilland
Oud-Wissenkerke, dorp in de Torenpolder
Sint-Jooskapel, verdronken gehucht in het Verdronken Land van Zuid-Beveland
Vinkenisse, verdronken dorp op Zuid-Beveland
Vinninge, verdronken dorp ten zuiden van Biezelinge in de Westerschelde
Vliete (ook Nyenvliet), ten westen van Wijtvliet op Noord-Beveland
Weele, verdronken dorp op Noord-Beveland ten noorden van Wissenkerke
Welle, verdronken dorp op Noord-Beveland in de latere gemeente Colijnsplaat
Westkerke (ook Raaskerke), verdronken dorp op het voormalige eiland van Borssele
Wolfertsdorp, verdronken dorp op het voormalige eiland Borssele
LT
1527: Rozendaalse vaart verbindt Nieuwmoer (Kalmthout) met Roosendaal
ID: 152700001278
19440030: 56
Land: BEL
NN
15 mei 1525: Slag bij Frankenhausen beëindigt Boerenoorlog
ID: 152505151501
De Duitse Boerenoorlog (Duits: Deutscher Bauernkrieg) was een opstand van boeren en lage edelen in het Zwarte Woud (destijds gelegen in het Heilige Roomse Rijk), die plaatsvond in 1524/1525. De opstandelingen verzetten zich tegen de eisen die hun gesteld werden in geld en diensten. Begin 1525 nam het aantal opstandelingen toe. Ze beriepen zich op de Bijbel en op Maarten Luthers leus over de vrijheid van de christen. De boeren rekenden op hemelse bijstand, zoals Thomas Müntzer die op grond van Daniël 7 aankondigde. Toen de vorstelijke legers aanvielen (Slag bij Frankenhausen, 15 mei 1525) boden ze geen weerstand en werden ze uitgemoord. Müntzer kreeg de doodstraf.
src= wiki
NN
Machiavelli Nicolo publiceert in 1531 Il Principe
ID: 151300000724
Hans Holbein de Oude (1465-1524)
Handenstudie (ca. 1500?)
ID: 151200000945


Zilverstift (in de 15de eeuw de meest verspreide techniek), drie handen met roodkrijt en pen geretoucheerd, 185 x 139.
Hier wordt een penning doorgegeven. Alhoewel het een studie betreft is het niet zonder belang dat de linker hand geeft en dat er slechts één ontvanger is.
Monogrammist BB
Portret van een onbekende - 1512
ID: 151200000944


Houtskool 265 x 184, gedateerd 1512
bron: 40310:121