Book of the Day
CHOME Jules (inleiding)
Kritak dossier. Zaïre. Ketens van koper. Inleiding Jules Chome. [Congo]
Softcover, 4to, 158 pp., geïllustreerd, tabellen, kaartjes, bibliografische noten. Benadrukt de overgang van kolonialisme naar neo-kolonialisme en het geopolitieke belang van Katanga. Marxistische analyse.
CHOME Jules (inleiding)@ wikipedia
€ 15.0
New Arrivals
LEFEVRE Jean-Baptiste
Vivre dans une abbaye cistercienne aux XIIe et XIIIe siècles
Broché, in-8, 112 pp., illustrations et photos en nb et couleurs, carte de l'Europe cistercienne au Moyen Age, notes bibliographiques, bibliographie.
LEFEVRE Jean-Baptiste@ wikipedia
€ 20.0
HUEBER A. o.s.b., DEBECKER Gh. K.
Geschiedenis van Wilsele: zijn opkomst en ontwikkeling
Gesigneerd door beide auteurs (p. 10). Hardcover, groene percaline band met goudopdruk, ingekleurd wapenschild van de gemeente, in-8, 177 pp. zw-foto's en uitvouwbaar gemeenteplan, bibliografie.
Gedrukt bij UGA te Heule, wat garant staat voor een fraaie afwerking en inbinding.
In de bibliografie treffen we als bron aan: Aanplakbiljetten voor verkoop van nationale goederen (cfr. p. 43).
De gemeente bezat het kasteel 'Arbre' te Arbre, gelegen tussen Namen en Dinant. (119)
Men vindt hier de eigenaarsgeschiedenis van het kasteel Bleydenberg (met gravure). (123 e.v.)
Ook het verdwenen buitengoed van de Sint-Gertrudisabdij (Leuven) wordt vermeld. (126 e.v.)
HUEBER A. o.s.b., DEBECKER Gh. K.@ wikipedia
€ 35.0
CELS Jos
De gifmoord van Steendorp, een gerechtelijke dwaling
Pb, in-8, 88 pp. + fotokatern.
De gebeurtenissen dateren van 1927.
Op de backcover een situering door Louis De Lentdecker, het boegbeeld van de gerechtelijke journalistieke verslaggeving.
CELS Jos@ wikipedia
€ 9.5
HERTMANS Stefan
Oorlog en terpentijn. Roman
9de druk. Hardcover, geïllustreerde stofwikkel, 334 pp.
Van de backcover: Het verhaal van een kleine held in de Grote Oorlog die ervan droomde kunstenaar te worden.Vlak voor zijn dood in de jaren tachtig van de vorige eeuw gaf de grootvader van Stefan Hertmans zijn kleinzoon een paar volgeschreven oude cahiers. Jarenlang durfde Hertmans de schriften niet te openen (dat lijkt mij ongeloofwaardig, LT) tot hij het wél deed en onvermoede geheimen vond. Het leven van zijn grootvader bleek getekend door zijn armoedige kinderjaren in het Gent van voor 1900, door gruwelijke ervaringen als frontsoldaat in de Eerste Wereldoorlog en door een jonggestorven grote liefde. In zijn verdere leven zette hij zijn verdriet om in stille schilderkunst. Stefan Hertmans jarenlange fascinatie voor zijn grootvaders leven bracht hem uiteindelijk tot het schrijven van deze aangrijpende roman. ISBN: 9789023476719.
HERTMANS Stefan@ wikipedia
€ 12.5
MONK Ray, [Wittgenstein Ludwig]
Ludwig Wittgenstein. Het heilige moeten. Een biografie. (vertaling van The Duty of Genius - 1990)
Vuistdikke paperback, in-8, 636 pp., foto's in zw, bibliografische noten, bibliografie, index/register. LW (1889-1951)
Naast een degelijke biografie is dit ook een boeiend portret van Wenen en Cambridge rond 1900.
MONK Ray, [Wittgenstein Ludwig]@ wikipedia
€ 15.0
RAYMAEKERS Jan
Congo. De schoonste tijd van mijn leven. Getuigenissen van oud-kolonialen in woord en beeld
Paperback met geïllustreerde flappen, kleine 4to, 199 pp., illustraties, foto's in ZW en sepia, fotocredits.
Nostalgisch met een boeiende, vaak heel persoonlijke iconografie.
Jan Raymaekers is historicus.
RAYMAEKERS Jan@ wikipedia
€ 25.0
GOBYN Ronny (Editor), Reynebeau Marc, GERARD Emmanuel, VANDENBROEKE Chris, VERAGHTERT Karel, VANTHEMSCHE Guy, SIMON Frank, VAN LOO Anne en ZAMPA Frederica (stedebouw en architectuur), LAMBRECHTS Marc, VAN DEN WIJNGAERT Mark
De jaren '30 in België. De massa in verleiding.
Geïllustreerde hardcover, 4to, 318 pp. Overvloedig geïllustreerd met foto's en repro's van (politieke) affiches, chronologie (pp. 229-308), bibliografische noten, bibliografie, index, statistische tabellen. Interessant overzichtswerk dat de nadruk legt op de staatsinterventie (werkloosheidsuitkeringen, ziekteverzekering, kinderbijslag, infrastructuurwerken, Plan De Man), massificatie, fascisme. Ook ruime aandacht voor pers, radio, transport, bioscoop, kunstvormen, sportmanifestaties. In het hoofdstuk architectuur o.m. foto's van huizen van Gaston Brunfaut (ook sanatorium te Tombeek van Maxime Brunfaut) en Marcel Leborgne, Robert Braem, Charles Colassin, Gaston Eysselinck, flatgebouw aan de Louizalaan te Brussel van Stanislas Jasinski, woning Canneel van Louis Herman Koninck (buiten- en binnenaanzicht), boekentoren Gent van Henry van de Velde. Aandacht voor het 3de CIAM-congres (Brussel, 27-29/11/1930): hier werd gekozen voor hoogbouw i.p.v. voor tuinsteden (p. 235).
GOBYN Ronny (Editor), Reynebeau Marc, GERARD Emmanuel, VANDENBROEKE Chris, VERAGHTERT Karel, VANTHEMSCHE Guy, SIMON Frank, VAN LOO Anne en ZAMPA Frederica (stedebouw en architectuur), LAMBRECHTS Marc, VAN DEN WIJNGAERT Mark@ wikipedia
€ 30.0
BALLE Jean-Luc, GOFFIN Jacques
Wording van een boekband - Dossier opgesteld t.g.v. de tentoonstelling in de Koninklijke Bibliotheek Albert I
Paperback, in-8 square, 79 pp., illustraties, foto's over boekbindersvak, bibliografie. De lijst van de gereedschappen van de boekbinder-vergulder is verhelderend voor het begrijpen van de complexiteit van deze ambacht.
BALLE Jean-Luc, GOFFIN Jacques@ wikipedia
€ 10.0
HANSOTTE Georges
Inventaire des archives de l'Abbaye de Neufmoustier - Tome II - Regestes (1531-1788) - Tables
Broché, 4to, polycopie offset, 569 pp., table des personnes et des lieux.
Attention: uniquement le Tome II.
Abbaye de Neufmoustier -Huy - Chanoines-Réguliers - hommes - 1099-1796 - vendu le 17970521 à Daemen/J. Gosuin
HANSOTTE Georges@ wikipedia
€ 20.0
VAN ISACKER Karel s.j.
Het land van de dwazen
2de druk. Originele stijve kartonnen kaft, gebrocheerd, 38 pp., 12,5x23cm. Een boekje dat, niettegenstaande zijn beperkt volume en misschien net daardoor, een enorme invloed heeft uitgeoefend op de jonge generatie van de jaren 60 en 70. Citaat van de achterflap: "Het land van de dwazen, dat is het land waar de natuur stelselmatig wordt vernield, waar schoonheid en oorspronkelijkheid worden opgeofferd aan de welvaart; het land met de vergiftigde lucht, met het lawaai en de stank van de steden, met het vernielde landschap. Het land van de dwazen, dat is het land waar men het normaal vindt acht uur per dag, vier vijfden van het leven, weg te gooien aan een zinloos werk dat de mensen leeg maakt en verstikt; het land waar men in ruil voor een salaris graag zijn ziel en zijn vrijheid prijsgeeft ..." Het heeft wat van Brel, van Boudewijn de Groot, van Zjef Vanuytsel (die in 1970 'De Zotte Morgen' uitbracht), van Melanie, van de provo's (die hij uitdrukkelijk gelijk geeft), van de hippies, van Luther King, van Camara , van de bevrijdingstheologie. Het boekje bevat in feite het gehele gedachtengoed van de contestatiebeweging. Karel Van Isacker S.J. (Mechelen, 26 juni 1913 - Niel-bij-As, 25 augustus 2010) was een Vlaams historicus. Van Isacker werd hevig bekritiseerd voor zijn werk 'Mijn land in de kering'; omdat hij als Vlaming een mening had ! En dat heb je in Het land van de Dwazen beter niet. In zo'n land hebben enkel de hoog geplaatste dwazen recht op een mening, of wat daarvoor moet doorgaan. Wanneer zij daarmee naar buiten komen, worden de lagere dwazen verondersteld te applaudiseren en te betalen om het circus aan de gang te houden. Toegevoegd: erratumblaadje voor p. 15 regel 17; bespreking door Frans Verleyen in De Standaard dd. 3 november 1970 en twee lezersbrieven die de stellingen van Verleyen aanvallen & antwoord van de redacteur: het conflict tussen technologie en natuur is meetbaar, een omschrijfbaar conflict is een oplosbaar conflict, het heeft in dat geval geen 'Spengleriaanse afmetingen. Noot Lucas Tessens: Dit soort geloof heeft vanaf de jaren zeventig een golf van milieu-metingen op gang gebracht en men ging leven in de illusie dat meting zonder actie ook al goed genoeg was. De milieu-problematiek werd opgezogen in de technocratie en de contestatie kwam terecht in een statistisch welles-nietes-spelletje.
VAN ISACKER Karel s.j.@ wikipedia
€ 20.0
U Gent
Studia Historica Gandensia N° 288 - Licentiaatsverhandelingen in de Geschiedenis. Academiejaar 1998-1999. Samenvattingen.
Pb, 316 pp.
Tekortkomingen aan dit overzicht (en wellicht aan de gehele reeks):
Geen inhoudstafel wat een snelle consultatie bemoeilijkt.
Sommige studenten dienden geen samenvatting in. Wij vragen ons dan af waarom professoren dat niet opleggen: een verhandeling zonder samenvatting wordt geweigerd. Zodoende zou een samenvatting altijd bestaan. Te streng? Misschien zijn de diplomafabrieken te soft geworden.
Het neerleggen van een onderzoeksrapport zonder 'Executive Summary' wordt in het zakenleven ook niet geduld. Gewoon een kwestie van gezond verstand.
Bereidt uw studenten voor op bondigheid en duidelijkheid.
U Gent@ wikipedia
€ 5.0
JONGEN Ludo
Heilig in de Lage Landen. Herschreven levens.
Paperback, in-8, 368 pp., geen illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.

Het boek kon ons niet overtuigen. De layout is er in feite geen. Jammer.
JONGEN Ludo@ wikipedia
€ 7.5
van Outryve d'Ydewalle Raynier, MICHIELSEN Stefaan
De bedrijvenbouwer. GIMV: twintig jaar ten dienste van de Vlaamse economie
Paperback, in-8, 184 pp.

Ridder Raynier Ghislain André Marie van Outryve d'Ydewalle (Brussel, 17 december 1934 - Beernem, 10 april 2007) was een Belgisch ambtenaar en bestuurder van vennootschappen. Hij was gedurende bijna 20 jaar voorzitter van de GIMV.

Noot Lucas Tessens:
Omdat ikzelf de basisidee leverde voor Telenet (de aaneenschakeling van de kabelgebieden en het tweewegs maken van de coaxkabel), durf ik hier mijn stoute schoenen aantrekken.
Het hoofdstukje gewijd aan Telenet vertelt maar de halve waarheid en is dus een hele leugen. Ik vraag me trouwens af of VOY wel op de hoogte was van wat er zich in zijn 'huis' aan de Karel Oomsstraat in Antwerpen afspeelde.
De inbreng van US West in het kapitaal van Telenet was van bij het begin een miskleum van jewelste en een voorbode van het verlies van de 'Vlaamse' kabel aan de US-investors en later aan Liberty Global. Wat een parel aan de kroon van Vlaanderen én een moneymaker had kunnen zijn, werd door enkelingen in driedelig pak verkwanselt ! VOY komt met wat neoliberaal gewauwel aandraven om een mistige operatie goed te praten. Stefaan Michielsen heeft dat, blijkbaar zonder wederwoord, zonder 'double check' of kritische noot, braafjes neergepend. Want daar dienen huurlingen-journalisten toch voor, nietwaar.

zie het relaas dat wij in 1997 aan Trends Top Informatica leverden
van Outryve d'Ydewalle Raynier, MICHIELSEN Stefaan@ wikipedia
€ 45.0
DE KEGEL Sam
Zeg, ken jij de mosselman? Waarom geen enkel beroep blijft bestaan.
Paperback, in-8, 376 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.
DE KEGEL Sam@ wikipedia
€ 10.0
DEWILDE Brecht, POUKENS Johan (Eds), BRUNEEL Claude
Entrepreneurs, institutions & government intervention in Europe (13th - 20th centuries). - Essays in honour of Erik Aerts.
Paperback, in-8, 218 pp., illustrations, bibliographical notes, bibliography.
The essay by Claude Bruneel, The appointment of auditors in the Chamber of Accounts: an element of flexibility in the policy of the government in the Austrian Netherlands (pp. 132-146) drew our attention.
DEWILDE Brecht, POUKENS Johan (Eds), BRUNEEL Claude@ wikipedia
€ 30.0
VAN ENGELAND Dirk
Sels. Een Duffelse familie van tuinbouwpioniers en politieke voorvechters.
Paperback, folio, 124 pp., illustraties, foto's, kadasterplannen, bibliografische noten, bibliografie. Bevat nogal wat informatie over de Duffelse afdeling van de Volksunie. Grotendeels gebaseerd op onderzoek van familie-archieven.
Historicus Van Engeland (1964-2017) is dé specialist wanneer het over Duffelse geschiedenis gaat. Hij overleed veel te jong. Hij laat een indrukwekkend oeuvre na.
VAN ENGELAND Dirk@ wikipedia
€ 15.0
VAN ENGELAND Dirk
Duffel tijdens de Grote Oorlog. De Duffelse vluchtelingen
Paperback, folio, 183 pp., illustraties, foto's, grondplannen, kaartjes, bibliografische noten, bibliografie. Grotendeels gebaseerd op tijdrovend archiefonderzoek. Veel aandacht gaat naar de Nederlandse opvangkampen voor Belgen in Nunspeet, Ede en Gouda. Bevat een schat aan familienamen.
Van Engeland (1964-2017) is dé specialist wanneer het over Duffelse geschiedenis gaat. Hij overleed veel te jong. Hij laat een indrukwekkend oeuvre na. Dit is een postuum werk.
VAN ENGELAND Dirk@ wikipedia
€ 15.0
DUMONT Georges-Henri
Châteaux en Belgique et au Grand-Duché de Luxembourg - Kastelen in België en in het Groothertogdom Luxemburg - Castles of Belgium and the Grand Duchy of Luxembourg - Schlösser in Belgien und in Grossherzogtum Luxemburg
Enkel Deel II. Hardcover, stofwikkel, folio, 258 pp, kleurenfoto's (ook uitslaande panoramafotos's). Er worden ook interieurs getoond. Viertalig NFED.
Het repertorium achteraan en de bijhorende kaart is het meest interessante gedeelte van dit toch wel fraaie kijkboek.
DUMONT Georges-Henri@ wikipedia
€ 12.5
DE POTTER Frans, BROECKAERT Jan
Geschiedenis der stad Sint-Niklaas. Geschiedenis van de gemeenten der provincie Oost-Vlaanderen.
Pb, in-8, 402 pp., met uitslaande kaart in fine. Facsimile-uitgave van de oorsponkelijke uitgave van 1881.
Voor de opbloei van de tekstielnijverheid raadplege men pp. 145 e.v.
DE POTTER Frans, BROECKAERT Jan@ wikipedia
€ 25.0
RUYS Manu
Vijfentwintig jaar Kongo-Zaïre
Paperback 87 pp. Uit de reeks "Aktueel" nr.11.
RUYS Manu @ wikipedia
€ 8.0
Scoop
TESSENS Lucas, TESSENS Manu
Boeken, bibliografische referenties en feiten over opgeheven/afgeschafte abdijen en kloosters in België - MONASTERIES BELGIUM @ mers.be
ID: 202106310000
Klik op de kaart hieronder en u krijgt ze uitvergroot én dynamisch te zien. Zoom in op het gebied dat u interesseert. Klik dan op een icoontje in de kaart: U krijgt het boeknummer en de titel te zien, maar ook historische gebeurtenissen zijn in de kaart te vinden.
De ligging van de abdijen, kloosters en priorijen is gegeorefereerd tot op straatniveau, c.q. huidig perceelsniveau (decimale breedte lengtegraad). Vaak gaat het om de ligging van ruïnes (bvb. Villers-la-Ville, Aulne), restanten van complexen die een heel andere bestemming kregen (omgebouwd tot een fabriek, een kasteel, een school of een hoeve), gebouwen die geheel verdwenen zijn (bvb. de grote Sint-Michielsabdij aan de Scheldekaai te Antwerpen).
De kaart bevat VIER zogenaamde 'lagen' die naar believen samen of afzonderlijk kunnen getoond worden (klik op het icoontje links bovenaan in de grijze balk).
DE EERSTE LAAG is die met boeken over de abdijen en kloosters. (marker = groen-wit boek-icoontje); bij een 'click' op de marker opent zich links een venster met de essentialia over het boek; de toegevoegde link voert u naar de volledige beschrijving van het boek.
DE TWEEDE LAAG is die met feiten over de ligging van kloosters, uitdrijvingen van de kloosterlingen, de boedelbeschrijving, de verkopen als 'nationale goederen', etcetera. (marker = witte ster op groen cirkeltje) Alle vernoemde feiten hebben in onze database een of meerdere bibliografische referenties tot op pagina-niveau.
DE DERDE LAAG bevat de bibliografische referenties van boeken die we niet (meer) aanbieden. (marker = rood-wit boek-icoontje). Voor de constructie van deze laag konden wij ook rekenen op de gewaardeerde medewerking van onze collega Pieter Judo van Antiquariaat De Lezenaar te Hasselt. Hij bouwde in de loop der jaren een grote expertise en collectie op rond religie, theologie, kloosters en abdijen. Wij zijn hem zeer dankbaar voor het aanleveren van bijkomende bibliografische referenties. Die zijn nog volop in verwerking.
DE VIERDE LAAG toont u waar de twaalf Statenabdijen van Brabant lagen. (marker = kruis) Zij waren de dominante grootgrondbezitters (hun domeinen omvatten duizenden hectaren) en hadden daardoor veel politieke macht én zeggenschap op het terrein en over hun pachters. Je kon de abdij maar beter te vriend houden!

Om alle icoontjes (ook wel 'markers' genoemd) bij een bepaalde plaats te zien, dient u zo diep mogelijk op de Google map in te zoomen.





Bouwwerf: methodiek, updates en bijsturing
Let wel, deze kaart is nog steeds in opbouw. Met name de kloosters en abdijen, gelegen in het huidige Waalse Gewest (waar de Maas een levensader is), zullen we in de volgende weken verwerken in de achterliggende database. Daarna volgt dan een update over Brussel-Hoofdstad. Vervolgens zullen we nog dieper graven en een dubbele controle uitvoeren op de ligging van abdijen en kloosters in de 'grote' steden: Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven, Mechelen, Brussel/Bruxelles, Liège, Namur, Charleroi, Mons. De coördinaten zijn moeilijker vast te leggen omdat in een verstedelijkt milieu de mutaties (gehele of gedeeltelijke afbraak, herbestemming, verandering van straatnamen, etc.) groter zijn dan op het platteland.
Op 27 maart 2021 kreeg de kaart een forse update en steeg het aantal getoonde items van 245 naar 514, meer dan een verdubbeling dus van de gevisualiseerde informatie. Vooral het aantal bibliografische referenties kende een uitbreiding: van 42 naar 242 titels. In de aansturende database zijn een aantal correcties doorgevoerd. Tenslotte werd door MERS een programma geschreven waardoor de 'markers' elkaar niet meer kunnen bedekken wanneer GPS-coördinaten identiek zijn. ALLE 'markers' zijn nu zichtbaar en aanklikbaar. Voorwaarde is dat u voldoende inzoomt op de plaats die u interesseert.



Superrijken
Het zal duidelijk zijn dat we ons vooral richten op de materiële en economische belangen van abdijen en kloosters en dat we spirituele aspecten niet belichten. Die laatste waren o.i. een scherm waarachter met enorme opgepotte vermogens en toenemende machtsconcentraties werd gespeeld. Zowel keizerin Maria Theresia als haar zoon Jozef II wilden die macht inperken (het woord 'breken' gaat te ver) en rekenden daarvoor op hun regeringen te Brussel. Het is dan ook ironisch dat Jozef II mee een beweging op gang bracht, die 'in fine' zijn eigen zus, Marie-Antoinette ('l'autrichienne'), en zijn schoonbroer, Louis XVI, letterlijk de kop zou kosten.

Twee kaarten uit 2005
Onze interesse voor dit thema gaat terug op onze research, uitgevoerd tussen september 2004 en maart 2005. Die kreeg zijn neerslag in het artikel 'De herschikking van het onroerend goed op het einde van de 18de en het begin van de 19de eeuw'zie boeknummer 20050077 , verschenen in het jaarverslag 2004 Onroerende Voorheffing (Belastingdienst voor Vlaanderen). Daarin belichtten wij toen o.m. de afschaffing van kloosters onder het bewind van keizer Jozef II en de nationalisatie van abdijen en kloosters tijdens de Franse Revolutie en de Franse bezetting en annexatie van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik.
Die beide ingrepen hebben we toen in kaart gebracht mits een projectie op de fusiegemeenten van het Vlaamse Gewest met daarbij de nominatieve opsomming van de afgeschafte kloosters. Dat gebeurde met software van Arcview. De inkleuring van de kaarten kon weliswaar vanuit een frequentietabel worden aangestuurd, maar voor het prepareren van een persklare kaart in A3-formaat moesten die toch nog langs een tekenprogramma (Photoshop) passeren. Gelukkig konden we daarvoor een beroep doen op de dienst AEGIS van de intercommunale CIPAL. Beide kaarten kunt u zichtbaar maken door hier te klikken. Dit terzijde.



De bronnen, geconsulteerd in 2004-2005
Oriënterende gesprekken met archivarissen van Grimbergen, Affligem en Postel. Oriënterende bezoeken aan enkele Waalse abdijen. Aankoop, consultatie en verwerking van de 23 delen van het befaamde 'Monasticon belge', met focus op de data over afschaffing (voor een aanzienlijk aantal abdijen stelden we merkwaardige lacunes vast). Aankoop bij het Rijksarchief van een microfilm van het rapport de Kulberg (1785), dat 110 abdijen en kloosters auditeert. Overzichtswerken over religieuze orden. Overzichten per gewest, provincie, streek. Lokale geschiedenis. Bibliografische werken. Overzichten van (al dan niet beschermd) onroerend erfgoed: bijvoorbeeld de reeksen 'Inventaris van het Cultuurbezit' en 'Le patrimoine monumental de la Belgique'. Monografieën over welbepaalde abdijen en kloosters; die zijn niet altijd accuraat in de datering van gebeurtenissen of mijden gewild of ongewild de 'moeilijke periode' van de verkopen van 'zwartgoed'. Encyclopedische werken. Studies over de regeerperiode van Jozef II (en in mindere mate die van Maria-Theresia). Studies over de Franse Revolutie, het Frans Bewind in onze 'départements' en over de niet te omzeilen figuur van Napoléon Bonaparte (met nadruk op zijn juridische en administratieve hervormingen). Enkele specifieke en diepgravende studies over de verkoop van nationale goederen (op één hand te tellen). Inventarissen van het Algemeen Rijksarchief aangaande afgeschafte kloosters en abdijen, hun bewaarde archieven/bibliotheken en de affiches van de verkopen.






Zwartgoed
De kloostergebouwen en gronden, 'nationale goederen' geworden, werden openbaar verkocht, pakweg in de periode 1787-1800. In het katholieke Vlaanderen fluisterden de mensen toen over 'zwartgoed', een woord om aan te duiden dat de onroerende goederen onrechtmatig geconfisceerd en verworven waren. Het bleef overigens een heet hangijzer en een taboe-onderwerp in de Belgische historiografie. Want, was de aankoop van zulk 'zwartgoed' geen vorm van collaboratie met de anti-kerkelijke Franse bezetter geweest? Was de religie, ja zelfs het geloof in God, niet onherstelbaar beschadigd? Was het allemaal geen uiting van de botsing tussen Kerk en Staat, uitgelokt door de wat naïeve Jean-Jacques Rousseau en de perfide Voltaire, en vorm gegeven door een verrader uit eigen katholieke rangen, met name Talleyrand? En was het Concordaat van 1801 tussen Napoleon en het Vatikaan geen valse 'entente', het aanvaarden van smeergeld door de gezalfde Paus hemzelve? Was een pastoor, die betaald werd uit de staatskas, wel een echte zieleherder of eerder een ambtenaar die zich plooide naar de hand waaruit hij een aalmoes ontving? En wat was een bisschop anders dan een gekostumeerde vazal van de nieuwe rijken, zij die spuwden op het volk?

Een kort essay
Waar kwam die gekke Hollander, die Willem, plots vandaan? Opnieuw een koning ergens in een verre stad? Wat kon die keeskop voor ons landeke anders betekenen dan nieuwe belastingen en nog meer combines tussen Brussel, Londen, Parijs en Amsterdam? Hoe kon dat nu, ne protestant, waarvan niemand wist dat hij bestond?
En wie zou er voor de armen zorgen die vroeger al eens een penning of een brood kregen aan de halfgeopende zware deuren van kloosters en abdijen? Kon een burgerlijke liberale staat, gedomineerd door de grootgrondbezitters en de adel, met een nieuwe koning op de koop toe, misschien een antwoord verzinnen op de vraag naar brood en bier? Hoe moest het nu verder met het onderwijs, die uitvinding om jongeren net dom genoeg te houden om de lastige vragen over de verdeling van macht en rijkdom niet te laten opborrelen in hun hersenmassa? En ja, van massa gesproken, hoe hield je die in bedwang, verstoken van licht en 'Verlichting', nauwelijks in staat te overleven, als beesten, altijd bereid om rel te schoppen in dienst van de hoogstbiedende of de meest belovende agitator, buigend voor de baron en even later, laveloos aan de toog, scheldend op de patrons en de huisbazen en op de baron en zijn stoefende 'madam', vergetend dat enkele straten verderop tien kinderen en een veel te vlug oud geworden wijf op zijn loonzakje zitten wachten in een krocht, kijkend in de grote holle ogen van het meisje achter de tapkast, zij die alles begrijpt zelfs als je stevig in haar billen knijpt, zij die na zijn negentiende jenever de godin Diana wordt, die de jacht voor open verklaart, ware het niet dat noch zij, noch hij een geweer bezat, anders zou het hoge volk eens wat meemaken ... ?



Land: BEL
News Items & Facts
DE KEZEL Luc
Grondbezit in Vlaanderen 1750-1850. Bijdrage tot de discussie over de sociaal-economische ontwikkeling op het Vlaamse platteland in:-Tijdschrift voor Sociale Geschiedenis, 14 (1), 1988, pp. 61-102-
ID: 19880104
PUTSEYS J.
A Note on Early Broadcasting Developments in Belgium
ID: 19870007
in: Historical Journal of Film, Radio and Television, Vol. 7, No. 3, 1987.
Land: BEL
MERCKX Jan, TESSENS Luc, TESSENS Lucas, VAN THILLO Ludo
De duiten van de toegepaste letterkunde
ID: 19830168
artikel in Trends van 9 juni 1983 over de magazines van de NFIW
Land: BEL
TESSENS Lucas Lic.
Etherreklame en Weekbladpers, in: De Pers-La Presse, nr 108, juni 1981 [zoekhulp: etherreclame]
ID: 19810008
Harde afwijzing van de geplande introductie van reclame op BRT en RTBF (rooms-rode regering Mark Eyskens). Vergelijking met de Nederlandse situatie (STER). Becijferde gevolgen van de concurrentie van RTL, dat via de kabelmaatschappijen een illegale toegang had gekregen tot de gezinnen in Wallonië en Brussel. Wegzuigingseffect op de reclamemarkt. Belang van kleurentelevisie in de concurrentiestrijd. Noot Lucas Tessens: Noteer dat vanaf 1984 de weekbladuitgevers - hierin schoorvoetend gevolgd door de dagbladuitgevers - een andere strategie kozen: zelf een commerciële zender uitbaten om het wegzuigingseffect onder controle te kunnen houden en TV-reclame 'in geleidelijkheid' in te voeren (gefaseerd opvoeren van reclametijd). Het financieel plan van de VMM hield uitdrukkelijk rekening met die geleidelijkheid. Na een intensieve lobbying van 7 jaar (gericht op wets- en decreetwijzigingen), dom overleg met de BRTN om hun tweede net in te palmen en intern geruzie over de verdeling van het aandelenkapitaal, kon VTM in februari 1989 van start gaan. De uitgevers slaagden er ook in om goedkope leningen met staatswaarborg in de wacht te slepen. Maar de uitgevers hebben toen voor het 'snelle geld' van de TV-reklame gekozen en zo zelf het verdwijnen van weekbladtitels of opslorping in de hand gewerkt. VTM werd zo een wapen om binnen de weekbladpers de concurrentiestrijd op te voeren en de zwakkeren uit te schakelen of over te nemen. De mediaconcentratie op volle toeren.

Land: BEL
VANHOOF Albert (inspectie van Financiën)
Cultuurautonomie en Begroting. Vaststelling en evolutie van de kredieten waarvan de bestemming bepaald wordt door de Cultuurraden
ID: 19800018
(onuitgegeven rapport). 52 pp. + bijlagen.

Ontluisterend rapport over de zeer beperkte culturele autonomie en de financiering daarvan. De CA draaide quasi volledig rond de omroepinstituten BRT en RTB en de machtsgreep daarop.


zie de archiefpagina van MERS
Land: BEL
FARASYN Daniel (1920-1998)
De historische polders van Oostende, 1584-1810
ID: 19790509
NN
23 mei 1977: Zuid-Molukkers kapen trein in De Punt (Drenthe)
ID: 19770523
Eis: onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken, los van Indonesië
Land: NLD
PIERARD Christiane
Les logements sociaux à la fin du 19e siècle et la cité Hoyaux à Mons (Cuesmes), in: BTNG, 1977, pp. 539-567
ID: 19770066
Hoyaux acquiert 5 ha de terrain et élève sa cité de 1881 à 1886.

DOUTRELEPONT René
Le logement dans la province de Liège vu à travers les statistiques, in: BTNG, 1977, pp. 519-538
ID: 19770065
Donne des statistiques (1846-1961) sur le logement dans les communes suivantes: Liège, Verviers, Seraing, Huy, Ans et Glain, Ougrée, Dison, Ensival, Burdinne, Bra.

Land: BEL
STEENSELS Willy Lic.
De tussenkomst van de overheid in de arbeidershuisvesting: Gent, 1850-1904, in: BTNG, 1977, pp. 447-500
ID: 19770062
Studie over de beluiken te Gent, hun bevolking, de hygiënische conditie, aantal beluiken, financiering van huizenbouw, ...

STENGERS Jean (direction), DE PAEPE Jean-Luc, KURGAN-VAN HENTENRYK Ginette
Index des Eligibles au Sénat (1831-1893)
ID: 19750107
Hardcover, reliure d'édition, linnen, in-8, 137 + 549 pp., avec Table des noms de lieux, Table des noms de Sociétés. Ouvrage indispensable pour la compréhension de l'importance de la propriété foncière en Belgique et des retombés sur la vie politique. Discussion sur l'ouvrage d'Emile Vandervelde 'La propriété foncière en Belgique" (pp. 106 s.). Ouvrage qui excelle par sa méthode. Sur les sources: Mémorial administratif des provinces > mise sur fiches > vérification et compléments > corrections des noms et des dates de naissance en utilisant les données de l'état civil. Les informations: 4.183 notices sur 506 pages; il y a 2.429 notices lonques (DATES de naissance et de décès) et 1.754 notices courtes (années de naissance et de décès). En ce qui concerne les 2.429 notices lonques, il s'agit de: 1) 2.277 éligibles (dont 1.148 sont nobles et 1.129 non nobles) qui, durant une année au moins, ont payé le cens (cijns) complet de 2.116,40 francs; 2) 1.906 éligibles (392 nobles et 1.514 non nobles) qui n'ont jamais été qu'éligibles complémentaires, c.à.d. à moins de 2.116,40 francs, mais qui ont occupé des fonctions ministérielles ou détenu un mandat parlementaire; 3) les sénateurs qui ont siégé au Sénat avant 1894 sans jamais être inscrits sur aucune liste d'éligibles au Sénat (cas rarissimes). Sur les administrateurs de sociétés: sur un total de 2.277 éligibles à cens complet, 276 personnes, soit 12% détiennent un ou plusieurs mandats dans des sociétés anonymes au capital de 2 millions de francs au minimum.
Signalons que Stengers stipule à la page 40: "C'est un répertoire de la richesse individuelle belge au XIXe siècle mais surtout, il faut le souligner, de la richesse foncière."
Stengers mentionne: "Le revision de 1894 principalement, apportera de substantielles modifications, dans le sens surtout d'une précision accrue des divers impôts mentionnés (sur les listes des éligibles): la situation des immeubles, l'article de la matrice cadastrale et le revenu cadastral devront désormais figurer sur les listes." (Article 233 du Code éléctoral revisé, 28 juin 1894, publié au Moniteur du 30 juin 1894) (pp. 48-49) Noot Lucas Tessens: HET IS DAN OOK DE VRAAG OF ER OOIT ONDERZOEK IS GEDAAN NAAR DIE LIJSTEN !!! Het antwoord vinden we op p. 66: deze gegevens werden eveneens door het team van Stengers op fiche gebracht. Of ze gepubliceerd was ons aanvankelijk niet duidelijk. De verrassing komt op p. 81-82 waar gesteld wordt dat ook de gegevens na 1893 zijn opgenomen; de titel van de studie dekt dus de lading niet volledig!




Stengers signaleert ook misbruiken bij het zich toeëigenen van adellijke titels, wat uiteindelijk leidde tot : "Un état nominatif et alphabétique des familles qui font partie de la noblesse du royaume au 31 décembre 1881 sera publié par le Moniteur du 19 octobre 1882." Noot LT: opmerkelijk dat hier over 'familles' gesproken wordt.
Jean Stengers (1922-2002).
Vrienden,
Hieronder het schema dat de verdeling van het vermogen in de 19de eeuw illustreert.
In de periode van 62 jaren waren er slechts 2.277 personen die genoeg belasting (bijna uitsluitend grondbelasting) betaalden om verkiesbaar te zijn voor de senaat. Dit was dus de ‘1 promille’ van de 19de eeuw.




Daarvan behoorde 50,4 % tot de adel.




276 gefortuneerden hadden één of meerdere bestuursmandaten in NV’s met een kapitaal van meer dan 2 miljoen frank. Op zich zegt dat niks als je ‘het gewicht’ van het mandaat en van de NV niet kent. Noot LT: voor de gebruikte bronnen leze men p. 79: Trioen, Demeur, Recueil spécial ..., COPPIN. Noot LT: Stengers wijst erop dat met name in de textielsector heel laat is overgeschakeld naar het statuut van de NV en dat vele bedrijven er gewone familiebedrijven zijn gebleven.
De bespreking van de bestuursmandaten vindt men op p. 127 e.v. (Kurgan)
Het systeem van het cijnskiesrecht bracht dus automatisch de superrijken aan de macht: enkel zij waren verkiesbaar (zo ze zich al kandidaat stelden).
Het spreekt vanzelf dat enkel de ‘superrich’ de financiële slagkracht hadden om grote bedrijven van kapitaal te voorzien en aan de gang te houden als het minder goed ging. Bij crisissen kon men zwakke broertjes opslorpen. Bij kapitaalsverhogingen konden enkel de superrich meedoen. Het advies van dure advocaten en consultants konden enkel zij zich veroorloven.
Uit het schema blijkt ook dat we slechts 1.148 records van adellijken moeten aanmaken en dat we daarmee reeds de helft van de superrich nominatief hebben afgedekt. Ik schat dat je dan bij zo’n 300 personen terechtkomt die gelijktijdig leefden. Als die 300 personen familiale banden hadden dan kom je terecht bij misschien maar 30 groepen. Noot LT: Bij verdere lectuur stootten we op p. 111 waar een tabel staat voor de jaren 1842 en 1892 betreffende de 'cens complet'. In 1842 bereikten 237 adellijken en 175 niet-adellijken de vereiste cijns van 2.116 frank. In 1892 waren er dat respectievelijk 275 en 276. De adel houdt dus goed stand en de rijke burgerij rukt fors op. Dit is volledig in overeenstemming met de bevindingen van Paul Janssens. Toch moeten we hier opmerken dat het bereiken van de cijns enkel het bereiken van een minimumvereiste is en geen uitspraak doet over de reële vermogens (stijging of daling) noch over de samenstelling daarvan. Het is zeer waarschijnlijk dat de adel rond de groeiende steden percelen heeft verkocht en die gelden heeft gebruikt om te herinvesteren in roerend kapitaal (aandelen, obligaties) of andere immobiliën.
In een logica van ‘intern overleg’ stellen dan 1 à 2 personen uit elke groep zich effectief kandidaat om tot senator te worden verkozen. Dat moeten zelfs niet de knapste koppen of de beste praters zijn, het verdedigen van het groepsbelang volstaat. Hierover moeten we met Paul Janssens praten om te zien of die redenering min of meer klopt. In ieder geval wil ik bij de input van ‘de index des éligibles’ het veldje ‘grootgrondbezitter’ hernoemen naar ‘cens complet/grootgrondbezitter’.
De 1.129 niet-adellijken maar wel gefortuneerden hebben niet direct het besloten groepsgevoel dat bij de adel wel bestaat maar zij hebben wel hun katholieke of vrijzinnige (loges) gezindheid. In de top-NV’s ontmoeten nobles en non-nobles elkaar en vermengen de winstbelangen zich.
In die zin zijn de politieke partijen (liberalen en katholieken) gedurende de 19de eeuw slechts vehikels om de belangen van kleine groepen te verdedigen.
Tenslotte – maar dat is al wel duidelijk – lijk ik uit naar de inscanning en verdere verwerking van de ‘Index des Eligibles’.
Met vriendelijke groeten,
Lucas
20150224
Land: BEL
CRAEYBECKX Jan
De agrarische depressie van het einde der XIXde eeuw en de politieke strijd om de boeren, in: BTNG, 1974, 1-2, pp. 181-225
ID: 19730076
Belangrijk artikel dat wijst op het onvermogen van de socialisten om de boeren aan te spreken. In de aanhef van het artikel vinden we volgend citaat: "Er moeten zoveel mogelijk kleine eigenaars ontstaan, want anders kan degene die niets bezit gehoor geven aan de dwaze en misdadige, doch verleidelijke droombeelden van de socialistische volksbedriegers." (De Landbouw, weekblad van de Landbouwersbond van Oost-Vlaanderen, 8 januari 1893)



Tweede deel
WELCKER J.M.
Ferdinand Domela Nieuwenhuis en de revolutie, in: BTNG, 1972, pp. 271-284
ID: 19720072
Het gaat over de Franse burgeroorlog van 1871.

Land: NLD
DE BELDER Jos
De sociale oorsprong van de Brusselse gegoede burgerij van 1914, in: BTNG, 1972, pp. 405-439 (deel 1) en 1973, 3-4, pp. 393-427 (deel 2)
ID: 19720071
In dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van de betaalde grondbelasting en cijns om het grootgrondbezit en de verkiesbaarheid te identificeren.
Dit onderzoek vormt een pilootstudie omdat zij voorafgaat aan het cruciale standaardwerk van Stengers, Index des Eligibles (1975).



Tweede deel:
Land: BEL
OCKELEY Jaak
Het Affligems kloosterdomein in de 18e en 19e eeuw - [8.262 ha op einde 18de eeuw]
ID: 19710036
in: Ascania, Driemaandelijks Tijdschrift over Asse, zijn streek en zijn mensen (uitgave van de Heemkring 'Ascania'), jg 14, zomer 1971, nr 2, pp. 33-49. "Op 23 december 1796 werd te Brussel het abdijbezit van Affligem aan burger Jean Guéroult verkocht en het bleef tot 1869-70, toen de monniken uit Dendermonde naar Affligem weerkeerden, totaal in vreemde handen. Dit door de abdij rechtstreeks uitgebate kloosterdomein was natuurlijk maar een klein onderdeel van het abdijbezit, dat op het einde van de 18de eeuw een totale opp. besloeg van: 6911 ha (hoeven en afzonderlijke percelen) + 1351 ha (reeds ontgonnen en nog bestaande bossen) = 8262 ha. Affligem was hiermee trouwens de rijkste abdij in de Nederlanden." (p. 37) Het artikel geeft verder nog een gedetailleerd overzicht van de latere 'doorverkopen'.
Land: BEL
LT
juni 1969: studenten dood bij rellen aan Lovanium
ID: 19690600
Library of Congress, 1993, USA
Land: COD
LAMBERT Jan Dr
Het Aandeel van de landbouwers in de koop van de nationale goederen in België (1796-1821), in: Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, nr XXIII, 1969, pp. 39-61
ID: 19690137
voor een copie van dit artikel kunt u ons contacteren
Land: BEL
LIS C.
Woontoestanden en gangensaneringen te Antwerpen in het midden der 19e eeuw, in: BTNG, 1969, pp. 93-131
ID: 19690071
Alhoewel het artikel over de periode tot 1853 gaat, bevat het toch een interessante kaart over de huizen waar cholera in 1866 werd vastgesteld: S.A.M.A., 748/68, Cjolera, Plan indiquant par une teinte noire les maisons où le choléra a sévi pendant l'épidémie de 1866 (22-1-1867).
Hieronder het artikel (wel even doorscrollen naar het tweede artikel):
Land: BEL
LT
6 maart 1967: de dochter van Joseph Stalin, Svetlana Alliluyeva, loopt over naar de USA
ID: 19670306
Land: RUS
HANNES Juul
De 'Atlas cadastral parcellaire de la Belgique' van P.-C. Popp. Zijn betekenis voor de historische geografie der gemeenten. in : Tijdschift van het Gemeentekrediet, nr 85, 1967, pp.137-146
ID: 19670064
Land: BEL
LAMBERT Jan
De verkoop van nationale goederen in de provincie Oost-Vlaanderen tijdens het Hollands bewind (1820-1821) in: Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, nr XX, 1966
ID: 19660165
voor een copie van dit artikel kunt u ons contacteren
Land: BEL
LAMBERT Jan
Inbeslagname en verkoop van de nationale goederen, in: Handelingen der Maatschappij voor Geschiedenis en Oudheidkunde te Gent, nr XIV, 1960, pp. 132-221
ID: 19600145
copie van dit artikel. Bevat op p. 138 de data van uitdrijving van kloosters en abdijen (alle in november 1796). In het departement van de Schelde werden in totaal 27.079 hectaren aan nationale goederen verkocht; voor de opdeling naar origine zie p. 159. Lambert maakt een interessante opdeling. In het tweede deel analyseert hij wie de kopers waren. De rol van Paulée en Lecouteulx-Canteleu (voorzitter van de raad der ouden en bankier te Parijs) wordt goed belicht. Lambert trekt meermaals vergelijkingen met de bevindingen van Delatte.

MERSARC
Land: BEL
NN
stuwdam in Fréjus breekt
ID: 19591202
DELLICOUR
Biographie Coloniale Belge - Belgisch Koloniale Biografie - Tome V - Deel V
ID: 19580143
Nous citons de la page VIII (introduction de Dellicour):
'Constatation importante à l'heure où la colonisation rencontre tant d'hostilité et d'incompréhension. La présence de ces modestes pionniers attestent que les premiers établissements belges au Congo ne furent ni des établissements capitalistes, ni des terrains réservés à une caste militaire.
Dès lors, la Belgique peut se ranger aux côtés des autres peuples d'Europe qui prétendent que, par leur action coloniale, ils ont rendu un grand service au monde entier.'
C'est un point de vue qui est fort contesté aujourd'hui.


Land: COD
LT
Renault: derde week betaald verlof + garantie 4% meer koopkracht per jaar
ID: 19550915
15 septembre 1955 : Accord Renault, signé avec tous les syndicats sauf la CGT, instituant une troisième semaine de congés payés et garantissant une augmentation annuelle de 4 % du pouvoir d'achat. La Régie Renault se montre ici fidèle à son rôle d'entreprise pilote et d'importateur du modèle américain du fordisme - caractérisé par une rémunération favorable des ouvriers pour qu'ils puissent acheter des productions de masse, et par la production en grandes séries -.

http://www.sciences-sociales.ens.fr/hss2001/travail/chronologie/chrono48_58.html (20031002)
Land: FRA