Book of the Day
HROCH Miroslav & SKYBOVA Anna
Inquisitie en Contrareformatie
Luxe-editie. Hardcover, linnen met geïllustreerde stofwikkel, 4tp, 276 pp. Illustraties in ZW en kleur. Bibliografie, index, chronologische tabel (algemene geschiedenis, kerkgeschiedenis, cultuurgeschiedenis). Noot: beide auteurs zijn historici aan de Karelsuniversiteit van Praag; de hoofdstukken over de kerkelijke iconografie/propaganda (hemel/hel) zijn interessant.
HROCH Miroslav & SKYBOVA Anna@ wikipedia
€ 20.0
New Arrivals
JOOS Erwin
Kunst van heden 100 jaar later - François Franck-wandeling
Paperback, in-8, 104 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie.
Gewijd aan de collectie François Franck en een artistieke wandeling door Antwerpen. Met een aantal afbeeldingen van het werk van Eugeen Van Mieghem.
JOOS Erwin@ wikipedia
€ 11.5
RADZINSKY Edward
Alexander II - De laatste grote tsaar (vertaling van Alexander II. The Last Great Tsar - 2005)
Paperback, in-8, 446 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register, stamboom van de Romanovs (ca. 1650-1917).
Radzinsky is een Russisch historicus. Eerder schreef hij over Nicolaas II, Stalin en Raspoetin.
The New York Times Book Review schreef: 'Een fascinerende geschiedenis over het hoogtepunt en de ondergang van de Romanov-dynastie'.
Noot over de data: Alle data in dit boek zijn volgens de oude Juliaanse kalender opgemaakt. Rusland heeft pas op 31 januari 1918 de Gregoriaanse kalender ingevoerd. De tot dan toe gebruikte Juliaanse kalender liep dertien dagen achter op de Gregoriaanse, die in het westen werd gebruikt. Zo wordt de Oktoberrevolutie van 1917, die plaatsvond op 25 oktober, tegenwoordig herdacht op 7 november.



RADZINSKY Edward@ wikipedia
€ 15.0
BENNETT Ronan
Hart van Congo (vert. van The Catastrophist - 1998). Roman
Hardcover, stofwikkel, in-8, 316 pp. Uit het Engels vertaald door José Rijnaarts. Speelt zich af in Congo, vlak na de onafhankelijkheid. Overigens is een rol weggelegd voor Patrice Lumumba.
Bennett (1956) is een Iers schrijver; dit is zijn derde roman.

De Financial Times schreef:
'De exotische achtergrond roept een tijdperk van koloniale decadentie op.'
BENNETT Ronan@ wikipedia
€ 15.0
HOOZEE Robert, TAHON-VANROOSE Monique (red.)
Het landschap in de Belgische kunst 1830-1914
Gebrocheerd, kleine 4to, 321 pp., ill. in ZW en kleur, bibliografie, lijst van tentoonstellingen, Résumé en français, Summary in English. Catalogus bevat 289 items.
Verboeckhoven, De Noter, Fourmois, Lamorinière, Huberti, Boulenger, Louis Artan, Rops, Degreef, Verheyden, Courtens, Vogels, James Ensor (duinen), Van Rysselberghe, Van de Velde, Evenepoel, Van den Abeele, Frederic, Emile Claus, e.a.
HOOZEE Robert, TAHON-VANROOSE Monique (red.)@ wikipedia
€ 20.0
BURGDORFF Stephan, HABBE Christian (red.)
De hemel stond in brand. De geallieerde bombardementen op Nazi-Duitsland. (vertaling van Als Feuer vom Himmel fiel - 2003)
Pb, in-8, 220 pp. Uit het Duits vertaald door Margreet De Boer. Met foto's in zwart/wit en kleur en personenregister.
Noot LT: natuurlijk was dit ook een vorm van genocide, voorgesteld als 'oorlogshandelingen'; van 'collateral damage' kan bij een tapijtenbombardement geen sprake zijn.
BURGDORFF Stephan, HABBE Christian (red.)@ wikipedia
€ 10.0
SEBERECHTS Frank
Ieder zijn zwarte. Verzet, collaboratie en repressie
Tweede druk. Pb, in-8, 221 pp., foto's, noten, bibliografie, index. Beschrijving van de situatie rond het verzet, de collaboratie en de berechtiging van landverraders in België tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog.
SEBERECHTS Frank@ wikipedia
€ 12.5
LAUDE Norbert
Le Radium congolais et canadien - [e-book PDF]
E-book 21 pp. With folding map of Canada (Hunter Bay, Echo Bay) and map of Katanga (Shinkolobwe, Luishia). Signed by the author. Note LT: This paper (in French) discusses the price levels of Kantangese and Canadian radium (pechblende, uranium). Although Laude indicates "Shinkolobwe" on the map, he speaks of "Chinkolobwe" (sic!) in the text. This misspelling of the name of the mine persists in later history books. Even today journalists misspell the name. In the computer era this leads to false results in search operations (e.g. on the internet, libraries, ...). Research should pay attention to this detail. Attention: this is an e-book in PDF-format (10,9 Mb), scans 300 dpi BW, 300 dpi grayscale for the 2 maps. Will be sent to you via WeTransfer.

The article pays attention to the global network of Union Minière.
The links with the scientific branches in the US facilitated the work of Edgar Sengier when he sold the necessary quantities of uranium to the US Army. One might even say that the preparations for the atomic bomb were made long before the outbreak of World War II.
Laude points at the importance of the harbour of Lobito and the railway through Angola, colonial property of Portugal. Indirectly Lissabon became gradually a center for secret negociations concerning uranium transits.
LAUDE Norbert@ wikipedia
€ 7.5
DE NIJS Paulina, KROEZE Hans (red.)
De middeleeuwse kloostergeschiedenis van de Nederlanden
Hardcover, grote in-8, 240 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, begrippenlijst, index/register.
Met Schema van de globale ontwikkeling van het kloosterwezen (ca. 300 - 1399) > zie p. 71.
DE NIJS Paulina, KROEZE Hans (red.)@ wikipedia
€ 20.0
BIVORT J.-B.
Essai sur le Défrichement des Terres Incultes de la Belgique
Broché, in-8, 82 pp., notes bibliographiques.
A noter: En 1847 BIVORT publiera une suite: Dissertation raisonnée sur les meilleurs moyens de fertiliser les landes de la Campine et des Ardennes, sous le triple point de vue de la création de forets, de prairies et de terres arables.

Le problème continue à occuper les esprits.

En 1847 RAINGO publie De la fertilisation des landes dans la Campine et les Ardennes, considérée sous le triple point de vue de la création de forets, de prairies et de terres arables

En 1847 Ch. DU TRIEU DE TERDONCK CH. lance sa Dissertation sur les meilleurs moyens de fertiliser les landes de la Campine et des Ardennes, sous le triple point de vue de la création de forets, de prairies et de terres arables

En 1848 MOREAU P.J. revient sur la question avec ses Considérations sur les défrichements et particulierement sur ceux de la Campine.

En 1849 A. EENENS publia son Mémoire sur la fertilisation des landes de la Campine et des dunes.

En 1853 Georges PODESTA publia son Essai sur la Campine Anversoise.

En 1860 DELACROIX présenta un rapport, Défrichement des terrains incultes dans la Campine belge et les autres contrées de la Belgique. Rapport à son Exc. le Ministre de l'agriculture, du commerce et des travaux publics.
BIVORT J.-B.@ wikipedia
€ 25.0
HUBERT Eugène
Notes et documents sur l'histoire religieuse des Pays-Bas autrichiens au XVIIIe siècle. Une enquête sur l'état religieux de la partie flamande des Pays-Bas en 1723.
Broché, 4to, 142 pp., notes bibliographiques, index.
HUBERT Eugène@ wikipedia
€ 40.0
KRUITHOF Jaap
Geen dier jankt zo ongenadig als de mens
Paperback, in-8, 207 pp., schema's.
Een cultuurfilosofische benadering van geluid en muziek.
Onze geluidswereld verschraalt onder de druk van pan-industrialisering en pan-commercialisering, zo poneert Kruithof.
Dat hangt samen met de Westerse maatschappelijke, economische en politieke ontwikkelingen.

Jakob (Jaap) Kruithof (Berchem, 13 december 1929 – Boechout, 25 februari 2009) was een Belgisch vrijzinnig en socialistisch filosoof, publicist en opiniemaker. Sinds de jaren 60 gold hij (naast Etienne Vermeersch, Leo Apostel en Rudolf Boehm) als een van de linkse iconen van de Gentse Universiteit. Kruithof was ook organist en doceerde muzieksociologie aan het Koninklijk Vlaams Conservatorium in Antwerpen. (bron: wiki)
KRUITHOF Jaap@ wikipedia
€ 20.0
DE FACTO ART MAGAZINE
Maskers van West-Afrika - Expo Het Tweede Gezicht - Koninklijk Museum voor Midden-Afrika Tervuren
Magazine, 66 pp., rijkelijk geïllustreerd in kleur, met kaart der volkeren/stammen: Bassa, Baga, Ibo, Bambara, Ogoni, Bidjogo, Guro, Baule, Bwa, Bedik, Malinke, Diola, Toma, Dan, Mende, Dan, Senufo, Tusian, Kutep, Boki, Anang, Ljo, Urhobo, Yoruba, Fon, Fanti, Ligbi, Kulango, Tusian, Nunuma, Dogon, Bobo, Yaure, e.a.
DE FACTO ART MAGAZINE@ wikipedia
€ 15.0
FERRANTE Elena
de nieuwe achternaam - de Napolitaanse romans 2 - Adolescentie (vertaling van Storia del nuovo cognome - 2012)
18de druk. Paperback, in-8, 479 pp. Vervolg op 'de ideale vriendin'.
Uit het Italiaans vertaald door Marieke van Laake.
Omslagontwerp van Karin van der Meer.

Ferrante treedt in de voetsporen van de grote Italiaanse verhalenvertellers: Levi, Moravia, Morante, Pennacchi, ...
FERRANTE Elena@ wikipedia
€ 12.5
VERMEERSCH Etienne
De ogen van de panda. Een milieufilosofisch essay
9de druk. Pb met flappen, 72 pp., bibliografische noten.
Vermeersch durft te zeggen waar het op staat: een hoofdreden van de vervuiling van onze planeet is de OVERBEVOLKING, we zijn met teveel.
Het is een argument dat ondergesneeuwd is geraakt in de huidige (2021) discussies.
Het zogenaamde WTK-bestel (wetenschappelijk, technologisch, kapitalistisch) - tot stand gekomen in de 19de eeuw - heeft een dynamiek op gang gebracht die blijkbaar niet te stuiten valt. De componenten versterken elkaar. (28)
Het middel is doel geworden, het doel middel. M.a.w. de mens is niet meer het doel van de productie. "De doelloosheid, de irrationaliteit van het totaalsysteem wordt versluierd door de uiterste rationaliteit van de deelsystemen." (29)
VERMEERSCH Etienne@ wikipedia
€ 25.0
BONENFANT Paul (archiviste des hospices)
La suppression de la Compagnie de Jésus dans les Pays-Bas autrichiens (1773)
Hardcover, demi cuir à 4 nerfs, couverture conservée, in-8, 262 pp. (T. XIX, fasc. 3 - Lettres, etc.). Ouvrage de référence.
BONENFANT Paul (archiviste des hospices)@ wikipedia
€ 60.0
DETREZ Raymond Prof Em.
Rusland - Een geschiedenis
Vuistdikke paperback, in-8, 528 pp., bibliografische noten, bibliografie, index/register.
DETREZ Raymond Prof Em.@ wikipedia
€ 20.0
VERMEIRE Guido
Legendarisch-mysterieus en religieus België
Paperback, in-8, 290 pp., illustraties.
Toeristische benadering.
De auteur moet zijn teksten nalezen en de uitgeverij Aspekt moet maar eens een goede corrector in dienst nemen want het boek krioelt van de fouten. Jammer.
VERMEIRE Guido@ wikipedia
€ 7.5
DE KOSTER Margo, DE MUNCK Bert, GREEFS Hilde, WINTER Anne (eds.)
Werken aan de stad. Stedelijke actoren en structuren in de Zuidelijke Nederlanden 1500-1900. Liber Alumnorum Catharina Lis en Hugo Soly.
Paperback, in-8, 335 pp., illustraties, bibliografische noten, belangrijke bibliografie.
Bevat twee interessante bijdragen over het politie-optreden te Antwerpen gedurende de 19de eeuw.
DE KOSTER Margo, DE MUNCK Bert, GREEFS Hilde, WINTER Anne (eds.)@ wikipedia
€ 12.5
HARDY Thomas
Tess van de d'Urbervilles. Een zuivere vrouw (vertaling van Tess of the d'Urbervilles. A pure woman. - 1891)
In de reeks Anno. Paperback met flappen, in-8, 414 pp. Uit het Engels vertaald door Ernst van Altena. Met 104 verklarende noten. In het 39ste hoofdstuk verwijst Hardy (1840-1928) naar Wiertz en naar Jan van Beers.
Merk op dat de subtitel "a pure woman" in vroegere vertalingen niet mee werd vertaald en dus werd weggelaten. Mogelijk valt dat te verklaren door de moord door Tess op Alec D'Urberville. Want hoe puur kan een vrouw die een moord pleegde nog zijn?
En hoe puur kan een verkracht meisje nog zijn in de ogen van Angel Clare?
Door het gebruiken van een subtitel geeft Hardy zelf het antwoord: "Ja, een moordenares kan een pure vrouw zijn" en "Ja, een verkrachting berooft een vrouw niet van haar puurheid." In 1891 was dat voldoende om de knuppel in het hoenderhok te gooien. Of hoe subtiel een subtitel kan zijn.
De moord op Alec valt te interpreteren als een 'zuivering', het wegsnijden van een maatschappelijke kanker: het profitariaat.
De kwintessens van Tess is universeel: het kapitaal, de positie van de vrouw, het verkwanselen van de natuur, het geloof.
Over het geloof zegt Tess (hoofdstuk XLVI): "Ik geloof in de geest van de Bergrede, en dat deed mijn lieve man ook ... Maar ik geloof niet ---" Even verder noemt Alec zoiets "een ethisch systeem zonder dogma." Soms gaat Hardy erg ver in zijn vernuft om Tess te laten denken zoals hijzelf denkt. Een voorbeeld: "Zij poogde te redeneren en hem te zeggen, dat hij in zijn trage hersens twee zaken vermengd had, godsdienst en zedenleer, die in vroegere tijden (Hardy bedoelt vóór het christendom de bovenhand haalde, LT) geheel gescheiden waren geweest. Maar door het weinige, wat Angel Clare haar had medegedeeld, door haar volslagen gemis aan opleiding, en doordat ze iemand was, die zich meer door aandoeningen dan door redenen liet leiden, kon ze niet voortgaan."

In deze roman is het opmerkelijk dat Hardy losjes omspringt met de namen van de hoofdpersonen; zo noemt hij Angel Clare bij zijn voornaam, dan weer bij zijn familienaam; hetzelfde doet hij met de fatterige predikant Alec D'Urberville. Tess daarentegen is onveranderlijk Tess.
Het verschil tussen d'Urberville en D'Urberville is ook niet zonder reden: het is het verschil tussen echte adel en gekochte adel, tussen moraliteit en autodeclaratie.
Dit is een belangrijke roman en geen simpel verhaaltje. De problematiek van het onechte en het geconditioneerde blijft tot op vandaag aanwezig in onze maatschappij.
Wij zijn blij dit boek te kunnen aanbieden.

Wij hebben ook enkele goedkope Engelstalige edities in voorraad:










HARDY Thomas@ wikipedia
€ 25.0
CLAUS Hugo
Het leven en de werken van Leopold II. 29 Taferelen uit de Belgische Oudheid.
Literaire Reuzenpocket nr 347. Pb, in-8, 136 pp.


Noot Lucas Tessens: De verkeerd begrepen boodschap van Hugo Claus
Het leven en de werken van Leopold II. 29 Taferelen uit de Belgische Oudheid - Een bespreking. Dit toneelstuk werd oorspronkelijk geschreven in opdracht van de Vereniging Nederlands Toneelverbond voor haar 100-jarig bestaan in 1970. Het toneelstuk verhaalt de collusie van Kerk, Kapitaal en Koning inzake Congo. Sommige critici vonden het toneelstuk burlesk ... Claus weerom misbegrepen! Wie de geschiedenis van de Congostaat, Belgisch Congo en Zaïre nog maar een beetje kent, weet dat Claus de historische feiten op de voet volgt. De ludieke verpakking bevat een bloedserieuze gruwel en de hele Belgische 'santeboetiek' moet er aan geloven, inclusief de Société Générale en de VS, die Leopold verkracht. Vanaf de 26ste scene neemt Claus een loopje met het tijdselement en speelt de chronologie geen enkele rol meer: zowel de tijd als de actoren zijn onbelangrijke details in een zich steeds herhalend cynisch proces van bedrog, haat, onverschilligheid en vooral ongetemde hebzucht. De banaliteit van de gevoerde politiek is een schertsvertoning die de werkelijke drijfveren maskeert. Altijd is er de koehandel, met de kardinaal en natuurlijk de paus als mediatoren in een deal met een niet al te geïnteresseerde God, die wel belooft maar gauw vergeet. Op p. 49 maakt Claus duidelijk hoe de grote buurlanden België bekijken: Duitslands beschermeling, de lijfeigene van Frankrijk, de voet aan het Europese vasteland voor de Engelsen.

De interessante pagina's:
80: lening van 5 miljoen bij Brown de Tiège en waarborg is 16 miljoen ha.
97: de concessies
100: Kroondomein is 1/10de van de oppervlakte van Congo en bevat de meeste mineralen
113: de eenvormigheid van onze normen
114: Katangees uranium zit USA dwars
115 e.v.: de geschiedenis gaat hier wel héél vlug: van annexatie door België naar de onafhankelijkheid
117: Amerika: 'De internationale opinie, waarvan wij, Verenigde Staten, de tolken zijn, kan niet langer tolereren dat de administratie van een land en de commerciële exploitatie samenvallen.'
120: Leopold II eist rechten op gronden ter grootte van 32 miljoen hectare.
126: Leopold II wordt verkracht door Amerika
136: alle trusts opgenoemd: van Union Minière tot Compagnie du Katanga en Saksen-Coburg-Gotha. Daardoor valt het koningshuis samen met een trust.



Noot Lucas Tessens (20180311): De Standaard van 10 maart 2018 berichtte (in een warrig artikel) over een controverse die is ontstaan bij de voorbereidingen van een uitvoering van het toneelstuk in de KVS. Een journaliste, Gia Abrassart, verklaarde over het stuk het volgende: 'Deze satire is een pseudo-zelfkritiek op de kolonisatie. Het geeft geen enkele stem aan de gekoloniseerde slachtoffers.' Abrassart heeft er klaarblijkelijk niets maar dan ook niets van begrepen. Waarom zou Claus in een toneelstuk een stem geven aan de onmondigen van toen? Die hadden ze niet en Patrice Lumumba is vermoord omdat hij zowat de enige was die wel zijn stem liet horen en inging tegen het establishment. Overigens is het onzin een satire te lijf te gaan met zogenaamd rationele argumenten. Gia Abrassart bewijst nog maar eens dat je nog geen zinnige praat vertelt wanneer je wél een stem hebt.
CLAUS Hugo@ wikipedia
€ 20.0
Scoop
TESSENS Lucas, TESSENS Manu
Boeken, bibliografische referenties en feiten over opgeheven/afgeschafte abdijen en kloosters in België - MONASTERIES BELGIUM @ mers.be
ID: 202106310000
Klik op de kaart hieronder en u krijgt ze uitvergroot én dynamisch te zien. Zoom in op het gebied dat u interesseert. Klik dan op een icoontje in de kaart: U krijgt het boeknummer en de titel te zien, maar ook historische gebeurtenissen zijn in de kaart te vinden.
De ligging van de abdijen, kloosters en priorijen is gegeorefereerd tot op straatniveau, c.q. huidig perceelsniveau (decimale breedte lengtegraad). Vaak gaat het om de ligging van ruïnes (bvb. Villers-la-Ville, Aulne), restanten van complexen die een heel andere bestemming kregen (omgebouwd tot een fabriek, een kasteel, een school of een hoeve), gebouwen die geheel verdwenen zijn (bvb. de grote Sint-Michielsabdij aan de Scheldekaai te Antwerpen).
De kaart bevat VIER zogenaamde 'lagen' die naar believen samen of afzonderlijk kunnen getoond worden (klik op het icoontje links bovenaan in de grijze balk).
DE EERSTE LAAG is die met boeken over de abdijen en kloosters. (marker = groen-wit boek-icoontje); bij een 'click' op de marker opent zich links een venster met de essentialia over het boek; de toegevoegde link voert u naar de volledige beschrijving van het boek.
DE TWEEDE LAAG is die met feiten over de ligging van kloosters, uitdrijvingen van de kloosterlingen, de boedelbeschrijving, de verkopen als 'nationale goederen', etcetera. (marker = witte ster op groen cirkeltje) Alle vernoemde feiten hebben in onze database een of meerdere bibliografische referenties tot op pagina-niveau.
DE DERDE LAAG bevat de bibliografische referenties van boeken die we niet (meer) aanbieden. (marker = rood-wit boek-icoontje). Voor de constructie van deze laag konden wij ook rekenen op de gewaardeerde medewerking van onze collega Pieter Judo van Antiquariaat De Lezenaar te Hasselt. Hij bouwde in de loop der jaren een grote expertise en collectie op rond religie, theologie, kloosters en abdijen. Wij zijn hem zeer dankbaar voor het aanleveren van bijkomende bibliografische referenties. Die zijn nog volop in verwerking.
DE VIERDE LAAG toont u waar de twaalf Statenabdijen van Brabant lagen. (marker = kruis) Zij waren de dominante grootgrondbezitters (hun domeinen omvatten duizenden hectaren) en hadden daardoor veel politieke macht én zeggenschap op het terrein en over hun pachters. Je kon de abdij maar beter te vriend houden!

Om alle icoontjes (ook wel 'markers' genoemd) bij een bepaalde plaats te zien, dient u zo diep mogelijk op de Google map in te zoomen.





Bouwwerf: methodiek, updates en bijsturing
Let wel, deze kaart is nog steeds in opbouw. Met name de kloosters en abdijen, gelegen in het huidige Waalse Gewest (waar de Maas een levensader is), zullen we in de volgende weken verwerken in de achterliggende database. Daarna volgt dan een update over Brussel-Hoofdstad. Vervolgens zullen we nog dieper graven en een dubbele controle uitvoeren op de ligging van abdijen en kloosters in de 'grote' steden: Antwerpen, Brugge, Gent, Leuven, Mechelen, Brussel/Bruxelles, Liège, Namur, Charleroi, Mons. De coördinaten zijn moeilijker vast te leggen omdat in een verstedelijkt milieu de mutaties (gehele of gedeeltelijke afbraak, herbestemming, verandering van straatnamen, etc.) groter zijn dan op het platteland. Een mooi voorbeeld daarvan is 'Het verloren klooster van Hoboken', inmiddels een deelgemeente van Antwerpen, waar de industrialisatie zorgde voor veel afbraak en een grondige wijziging van het landschap.
Op 27 maart 2021 kreeg de kaart een forse update en steeg het aantal getoonde items van 245 naar 514, meer dan een verdubbeling dus van de gevisualiseerde informatie. Vooral het aantal bibliografische referenties kende een uitbreiding: van 42 naar 242 titels. In de aansturende database zijn een aantal correcties doorgevoerd. Tenslotte werd door MERS een programma geschreven waardoor de 'markers' elkaar niet meer kunnen bedekken wanneer GPS-coördinaten identiek zijn. ALLE 'markers' zijn nu zichtbaar en aanklikbaar. Voorwaarde is dat u voldoende inzoomt op de plaats die u interesseert.


Superrijken
Het zal duidelijk zijn dat we ons vooral richten op de materiële en economische belangen van abdijen en kloosters en dat we spirituele aspecten niet belichten. Die laatste waren o.i. een scherm waarachter met enorme opgepotte vermogens en toenemende machtsconcentraties werd gespeeld. Zowel keizerin Maria Theresia als haar zoon Jozef II wilden die macht inperken (het woord 'breken' gaat te ver) en rekenden daarvoor op hun regeringen te Brussel. Het is dan ook ironisch dat Jozef II mee een beweging op gang bracht, die 'in fine' zijn eigen zus, Marie-Antoinette ('l'autrichienne'), en zijn schoonbroer, Louis XVI, letterlijk de kop zou kosten.

Twee kaarten uit 2005
Onze interesse voor dit thema gaat terug op onze research, uitgevoerd tussen september 2004 en maart 2005. Die kreeg zijn neerslag in het artikel 'De herschikking van het onroerend goed op het einde van de 18de en het begin van de 19de eeuw'zie boeknummer 20050077 , verschenen in het jaarverslag 2004 Onroerende Voorheffing (Belastingdienst voor Vlaanderen). Daarin belichtten wij toen o.m. de afschaffing van kloosters onder het bewind van keizer Jozef II en de nationalisatie van abdijen en kloosters tijdens de Franse Revolutie en de Franse bezetting en annexatie van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik.
Die beide ingrepen hebben we toen in kaart gebracht mits een projectie op de fusiegemeenten van het Vlaamse Gewest met daarbij de nominatieve opsomming van de afgeschafte kloosters. Dat gebeurde met software van Arcview. De inkleuring van de kaarten kon weliswaar vanuit een frequentietabel worden aangestuurd, maar voor het prepareren van een persklare kaart in A3-formaat moesten die toch nog langs een tekenprogramma (Photoshop) passeren. Gelukkig konden we daarvoor een beroep doen op de dienst AEGIS van de intercommunale CIPAL. Beide kaarten kunt u zichtbaar maken door hier te klikken. Dit terzijde.

De bronnen, geconsulteerd in 2004-2005
Oriënterende gesprekken met archivarissen van Grimbergen, Affligem en Postel. Oriënterende bezoeken aan enkele Waalse abdijen. Aankoop, consultatie en verwerking van de 23 delen van het befaamde 'Monasticon belge', met focus op de data over afschaffing (voor een aanzienlijk aantal abdijen stelden we merkwaardige lacunes vast). Aankoop bij het Rijksarchief van een microfilm van het rapport de Kulberg (1785), dat 110 abdijen en kloosters auditeert. Overzichtswerken over religieuze orden. Overzichten per gewest, provincie, streek. Lokale geschiedenis. Bibliografische werken. Overzichten van (al dan niet beschermd) onroerend erfgoed: bijvoorbeeld de reeksen 'Inventaris van het Cultuurbezit' en 'Le patrimoine monumental de la Belgique'. Monografieën over welbepaalde abdijen en kloosters; die zijn niet altijd accuraat in de datering van gebeurtenissen of mijden gewild of ongewild de 'moeilijke periode' van de verkopen van 'zwartgoed'. Encyclopedische werken. Studies over de regeerperiode van Jozef II (en in mindere mate die van Maria-Theresia). Studies over de Franse Revolutie, het Frans Bewind in onze 'départements' en over de niet te omzeilen figuur van Napoléon Bonaparte (met nadruk op zijn juridische en administratieve hervormingen). Enkele specifieke en diepgravende studies over de verkoop van nationale goederen (op één hand te tellen). Inventarissen van het Algemeen Rijksarchief aangaande afgeschafte kloosters en abdijen, hun bewaarde archieven/bibliotheken en de affiches van de verkopen.






Zwartgoed
De kloostergebouwen en gronden, 'nationale goederen' geworden, werden openbaar verkocht, pakweg in de periode 1787-1800. In het katholieke Vlaanderen fluisterden de mensen toen over 'zwartgoed', een woord om aan te duiden dat de onroerende goederen onrechtmatig geconfisceerd en verworven waren. Het bleef overigens een heet hangijzer en een taboe-onderwerp in de Belgische historiografie. Want, was de aankoop van zulk 'zwartgoed' geen vorm van collaboratie met de anti-kerkelijke Franse bezetter geweest? Was de religie, ja zelfs het geloof in God, niet onherstelbaar beschadigd? Was het allemaal geen uiting van de botsing tussen Kerk en Staat, uitgelokt door de wat naïeve Jean-Jacques Rousseau en de perfide Voltaire, en vorm gegeven door een verrader uit eigen katholieke rangen, met name Talleyrand? En was het Concordaat van 1801 tussen Napoleon en het Vatikaan geen valse 'entente', het aanvaarden van smeergeld door de gezalfde Paus hemzelve? Was een pastoor, die betaald werd uit de staatskas, wel een echte zieleherder of eerder een ambtenaar die zich plooide naar de hand waaruit hij een aalmoes ontving? En wat was een bisschop anders dan een gekostumeerde vazal van de nieuwe rijken, zij die spuwden op het volk?

Een kort essay
Waar kwam die gekke Hollander, die Willem, plots vandaan? Opnieuw een koning ergens in een verre stad? Wat kon die keeskop voor ons landeke anders betekenen dan nieuwe belastingen en nog meer combines tussen Brussel, Londen, Parijs en Amsterdam? Hoe kon dat nu, ne protestant, waarvan niemand wist dat hij bestond?
En wie zou er voor de armen zorgen die vroeger al eens een penning of een brood kregen aan de halfgeopende zware deuren van kloosters en abdijen? Kon een burgerlijke liberale staat, gedomineerd door de grootgrondbezitters en de adel, met een nieuwe koning op de koop toe, misschien een antwoord verzinnen op de vraag naar brood en bier? Hoe moest het nu verder met het onderwijs, die uitvinding om jongeren net dom genoeg te houden om de lastige vragen over de verdeling van macht en rijkdom niet te laten opborrelen in hun hersenmassa? En ja, van massa gesproken, hoe hield je die in bedwang, verstoken van licht en 'Verlichting', nauwelijks in staat te overleven, als beesten, altijd bereid om rel te schoppen in dienst van de hoogstbiedende of de meest belovende agitator, buigend voor de baron en even later, laveloos aan de toog, scheldend op de patrons en de huisbazen en op de baron en zijn stoefende 'madam', vergetend dat enkele straten verderop tien kinderen en een veel te vlug oud geworden wijf op zijn loonzakje zitten wachten in een krocht, kijkend in de grote holle ogen van het meisje achter de tapkast, zij die alles begrijpt zelfs als je stevig in haar billen knijpt, zij die na zijn negentiende jenever de godin Diana wordt, die de jacht voor open verklaart, ware het niet dat noch zij, noch hij een geweer bezat, anders zou het hoge volk eens wat meemaken ... ?



Land: BEL
News Items & Facts
WELVAARTS Ign. Th. (Priester, Kanunik-Regulier en Bibliothecaris-Archivaris van de Norbertiener-Abdij van Postel)
Geschiedenis van Corsendonck. Met verscheidene steendrukplaten en eenige houtgravuren. Prachtuitgave in Elzevier letter. Delen 1 en 2 (compleet!).
ID: 18810003
Softcover, gebrocheerd, uncut (ongesneden), 263 + 294 pp. Met de grote gravure van de Priorij van Corsendonck onder de Prior Ivo Van Laer 1670-1678 en uitplooibaar grondplan van Corsendonck in 1880 (beide in uitstekende staat). Met talrijke gravures en cartouches. Uitslaande kalender der Fransche Republiek vanaf 1 Vendemiaire (22/9/1792).
Noot Lucas Tessens: referentiewerk van hoog niveau; veelvuldige noten; bijna volledig gebaseerd op archivalisch onderzoek. De hagelwitte papierkwaliteit is exemplarisch voor drukwerk van 1880 tot 1900 (gebruik van cellulose). De auteur besteedt heel wat aandacht aan de vervreemding van de abdijgoederen tijdens de Franse Tijd (Frans Bewind); hij noemt ad nominem de opkopers van "zwartgoed" (nationale goederen/nationale domeinen), wat toch uitzonderlijk is.
Land: BEL
Archer Belle
Belle Archer (1858-1900), actress, USA
ID: 18800099
ROPS Félicien
La tentation de Saint-Antoine
ID: 18780010


De vrouw neemt de plaats van Christus op het kruis over.
ROPS
la tentation de Saint Antoine
ID: 18730021
TESSENS Lucas, [POPP]
Grootgrondbezit in Antwerpen en Vlaams-Brabant rond 1860. Een analyse van de kadastrale leggers zoals gepubliceerd door Popp.
ID: 18600238
Nominatieve lijst (naam en voornamen) van de geselecteerde eigenaars per gemeente; vermelding van artikelnummer, beroep en woonplaats; vermelding van het aantal hectaren in eigendom; vermelding van de totale oppervlakte der gemeente. Lijst wordt aangeleverd als print (A4-formaat). In totaal gaat het om ca. 50 gemeenten. Dit piloot-rapport wilde het onderzoek naar 19de-eeuws grondbezit stimuleren. Noot: in 2013 heeft de Universiteit Gent een onderzoek naar de kadastrale leggers opgestart onder de benaming POPPKAD. naar POPPKAD
Land: BEL
DELACROIX, M. S. C.
Défrichement des terrains incultes dans la Campine belge et les autres contrées de la Belgique. Rapport à son Exc. le Ministre de l'agriculture, du commerce et des travaux publics.
ID: 18600005
Paris : Imprimerie impériale, 1860. In-4, XIV-(2)-478-(1) et 13 planches. Broché, couverture imprimée (un peu défraîchie, petits manques). Edition originale, rare. Delacroix, ingénieur des ponts et chaussées, avait été envoyé en mission pour étudier les travaux effectués dans la Campine belge, travaux analogues à ceux dont il était chargé pour l'aménagement de la Sologne.
EUR 250.00 Librairie Michel Bouvier (SLAM)Address 14, Rue Visconti
F-75006 PARIS
Country FRANCE
Land: BEL
TARLIER J. et A.WAUTERS
La Belgique ancienne et moderne. Géographie et Histoire des Communes Belges. Arrondissements de Nivelles et de Louvain.
ID: 18590006
Impression anastaltique Culture et Civilisation. Hardcover. Bruxelles. 1963. Reprint de l'édition de 1859-1887 à Bruxelles.
Librairie Ardennaise (Redu, EUR, Belgium) verkoopt aan 123 EUR (20051120). Dit werk wordt geciteerd door Vandervelde, 19000006: 9
Land: BEL
LT
1858: grondeigendom in Australië geregeld door de TORRENS ACT - afpaling en delimitatie is daarbij essentieel
ID: 18580000
19560061: 136-137
Land: AUS
PODESTA Georges
Essai sur la Campine Anversoise [Antwerpse Kempen]
ID: 18530003
Anvers, De Cort, 1853, in-8°, III + 103 pp, sewn, orig. stiff wrapper, with a manuscript note by the author and the editor (depositary copy).
Land: BEL
ANDRIES J.O. Abbé, Membre de la Chambre des Représentants
Recherches historiques sur les voies d'écoulement des eaux des Flandres à l'occasion du projet de loi relatif à la construction du Canal de Selzaete à la Mer du Nord. Avec une carte.
ID: 18380001
bibliotheek Nationaal Scheepvaartmuseum, Antwerpen, nr B9878 (zie fotos onder nummer 18380001). Citation: "(...) qu'il est dans l'intérêt des deux peuples de se rapprocher, mais qu'il ne pourra jamais être dans l'intérêt de la Belgique de concourir à conserver à la Hollande la possession de la rive gauche de l'Escaut. Au contraire, toute notre politique doit tendre à ce qu'un jour cette rive puisse être adjointe à la Belgique, car l'Escaut est pour nous la frontière naturelle." (pp. 91-92)
Land: BEL
TOUSSAINT Joseph-Ferdinand
Le nombre des propriétaires diminue chaque jour dans les campagnes flamandes: explication de ce fait, in: Nouvelles Archives historiques, philosophiques et littéraires, pp. 505-518
ID: 18370004
legt het mechanisme uit hoe het komt dat stedelingen steeds meer grond opkopen op het platteland; hun koopkracht is groter en op het platteland leidt de gezinsgrootte tot excessieve grondverbrokkeling

Land: BEL
DRAULT J.-J., Jurisconsulte
***Recueil des lois et actes généraux du Gouvernement, en vigueur dans le Royaume des Pays-Bas et publiés depuis le 10 juillet 1794.
ID: 18190001
Alle wetten en besluiten in de twee talen N/F.
1ière Série:
Tome 1-2 (10/7/1794 - 15/3/1797),
Tome 3-4 (7 Pluviose an 5 - 26 Ventose an 7 = 26/1/1797 - 16/3/1799),
Tome 5-6 (21/3/1799 - 12 Mai 1806),
Tome 7-9 (14/4/1806 - 27/1/1814);

2ième Série:
Tome 1-2,
Tome 3-4,
Tome 5-7,
Tome 8-9;

3ième Série:
Tome 1-2,
Tome 3-4 (uitgavejaar 1823), Bevat in Tome 4 de Wet nr 40 van 26 augustus 1822 waarbij Willem I zich een indrukwekkende lijst van Domeingoederen toeëigent ingevolge art. 30 van de Grondwet.
Tome 5-6 (uitgavejaar 1823), Bevat in Tome 5 het vervolg van bovengenoemde lijst. Noteer dat deze toeëigening het begin zou worden van de Société Générale de Belgique omdat de goederen als inbreng in natura fungeerden.
Tome 7-8,
Tome 9-10,
Tome 11-12,
Tome 13-14 manquant
Tome 15-16,
Tome 17-18,
Tome 19-20
(attention ! à noter que le Tome 13-14 manque)

Land: BEL
STAËL-HOLSTEIN, A.L.G.,
Considérations sur les principaux événemens de la révolution Françoise (1818)
ID: 18180001
ouvrage postume de madame la baronne de Staël., publié par m. le duc de Broglie et m. le baron de Staël. 3 dln. Paris, Delaunay, 1818. (XVIII), 440, (IV), 424, (IV) 395, (3) pp.
'Baronne de Anne Louise Germaine de Necker Staël-Holstein, Frans schrijfster van Zwitserse afkomst, 1766-1817. Haar vader was de Geneefse bankier Necker, minister van Lodewijk XVI. In de literaire salon van haar moeder, Suzanne Curchod, ontmoette zij Diderot, d'Alembert, Buffon en Grimm. Op 22-jarige leeftijd debuteerde ze met een geestdriftige studie over Rousseau, 'Lettres sur J.J. Rousseau'. Na haar huwelijk met de Zweedse ambassadeur, baron de Staël-Holstein, opende ze te Parijs een eigen literaire en politieke salon. (...) Haar politieke salon wordt de verzamelplaats van constitutionelen en anti-bonapartisten. In 1810 verscheen haar meesterwerk 'De l'Allemagne'. Postuum verschenen de 'Considérations sur les principaux événemens de la revolution Françoise' (1818) en de memoires 'Dix années d'exil' (1821). Mme de Staël is van grote betekenis geweest voor het Europese geestesleven, in 't bijzonder voor de Franse romantiek en voor de historische kritiek'.
NAPOLEON, WILLEM I
Décret impérial du 16 décembre 1811: classification des routes
ID: 18110002
Toutes les routes de notre empire sont divisées en routes impériales et routes départementales. (...) + aanduiding van de gronden die Willem I aanduidde als zijn gronden in uitvoering van de Grondwet van het Koninkrijk der Nederlanden.
Land: FRA
NIVOY
1798: Plan des batimens, Cours, Jardins, Etang pieces d'Eaux et Plantis qui forment l'Etendue du terrain compris dans l'Enclos de la cidevant Abbaye de Grimbergue, levée par le Sousigné Ensuite de sa Commission de l'Administration du Département de la Dyle [Plan van de abdij van Grimbergen dd. 13 juli 1798]
ID: 17980004
digitale foto genomen in archief abdij Grimbergen




Land: BEL
DELPIERRE
les avantages qui résulteront de la conversion des biens communaux en propriétés privées
ID: 17980002
Rapport fait par Delpierre (des Vosges), au nom d'une commission spéciale, sur les avantages qui résulteront de la conversion des biens communaux en propriétés privées, pour l'amélioration du sort des indigens, la tranquillité des communes et la moralité des habitans, pour le perfectionnement de l'agriculture, la diminution de l'impôt foncier, l'extinction du vagabondage et de la mendicité, séance du 29 prairial an VI, Corps législatif, Conseil des Cinq-Cents, Paris, Impr. nationale, an VI (1798), 34 p. Zie: http://www.criminocorpus.cnrs.fr/biblio/v3/b3.php?rech=avan
CORBEELS P.
1796: Manier en gebeden om misse te hooren zonder priester
ID: 17960001
afbeelding van dit boek in 19890043: 194; te bezichtigen in het Taxandria-museum te Turnhout
ROZET Benoît
Véritable origine des biens écclésiastiques. Fragmens historiques & curieux, contenant des différentes voies par lesquelles le Clergé séculier et régulier de France s'est enrichi. Accompagnés de Notes historiques & critiques. Rédigés par M. Rozet.
ID: 17900010
NOT FOR SALE
link
de la page 396:

"Les plaintes renouvellées ne firent aucune impression sur les évéques, ils restèrent dans l'inaction: enfin, en 1750, ayant été pressés de nouveau à l'occasion du vingtième, ils déclarèrent par la bouche de leurs agens, malgré leurs assurances de respect pour le roi, d'empressement de lui plaire, & d'obéissance à ses ordres, que leur biens étant exempts, DE DROIT DIVIN, de toutes charges et contributions, ils ne devoient point y être assujétis; & ils se retirèrent en insérant dans leur procès-verbal une protestation publique contre tout ce qui pourroit se faire au préjudice des leurs prétendues immunités ou privilèges; ainsi il ne fut plus question de déclaration."


Rozet (ca. 1732-1794) fut un libraire.
link
Originaire de Lyon, Benoît Rozet, libraire parisien, est l’auteur de plusieurs ouvrages publiés pendant la Révolution. Dans sa Véritable origine des biens ecclésiastiques..., il retrace en quelques lignes l’histoire de l’ordre du Temple et témoigne, à cette occasion, d’une certaine retenue dans l’exposé des faits. S’il donne crédit à la pseudo-malédiction prononcée par Jacques de Molay en mars 1314, il ne le fait qu’en se retranchant derrière la parole de « quelques historiens ». Quant aux crimes qu’on reprocha aux frères du Temple, ils sont « si abominables, que l’histoire même, en les rapportant, laisse à douter de leur réalité ». On ne pourra que louer cette modération de ton, malgré les approximations et erreurs, après tout assez fréquentes chez les auteurs du temps.


« L’ordre des templiers commença par une simple association de sept gentilshommes français [neuf si l'on en croit Guillaume de Tyr, plus encore pour Michel le Syrien] qui s’unirent pour servir d’escorte aux pèlerins de la Terre-Sainte. Le concile de Troyes, tenu sous le pape Honorius II, en fit un ordre religieux et militaire, et Saint Bernard [non : le concile] leur donna une règle, l’habit blanc et la croix rouge [apparaîtra plus tard]. Cette nouvelle milice s’accrut considérablement en très peu de temps. Les princes, les seigneurs, tout ce que la chrétienté avait de plus illustre voulut combattre sous son habit et sous ses enseignes. On leur donna le nom de templiers parce que leur première habitation était près le temple à Jérusalem. Bientôt ils devinrent si puissants, que leur fortune égala celle des souverains ; mais ces richesses furent les causes de leur malheur et de leur perte. L’orgueil, la fierté, l’indépendance, l’esprit du monde, le luxe, la volupté infectèrent tout l’ordre. Le proverbe ancien, boire comme un templier, fait voir quelle était leur réputation sur ce dernier article. Ils ne reconnaissaient de supérieur que leur grand maître. Les crimes qu’on leur imputa sont si abominables, que l’histoire même, en les rapportant, laisse à douter de leur réalité ; et les rétractations de ceux qui en étaient convenus, dans les tortures, rendent la chose plus indécise. Quoi qu’il en soit, les templiers, qui étaient en France, furent tous arrêtés, en un seul jour, par ordre de Philippe le Bel. Le procès dura quatre ans. Enfin, au mois de mai 1311 [non : en mars 1312, par la bulle Vox in Excelso], le pape Clément V, siégeant alors à Avignon [non : lors du concile de Vienne], les supprima de son chef, contre l’avis de tous les évêques de France, d’Italie, d’Espagne, d’Angleterre, d’Allemagne et de Danemark, assemblés pour juger cette grande affaire. On n’en excepte qu’un seul prélat italien et trois français, les archevêques de Reims, de Sens et de Rouen, qui furent de l’avis du pontife. Le grand maître, les principaux chevaliers et une multitude infinie de membres de l’ordre furent brûlés vifs à Paris ou ailleurs. Leurs biens immenses furent saisis et confisqués dans tous les pays où ils avaient des possessions ; l’ordre de Malte [s'appelle alors ordre de l'Hôpital de Saint-Jean de Jérusalem], ainsi que plusieurs autres ordres militaires, en obtinrent une grande partie. Ce qu’il y eut d’assez extraordinaire, selon quelques historiens, c’est que le grand maître, au milieu des flammes, n’ayant plus que la langue de libre, et presque étouffé de fumée, ayant ajourné le pape, en l’appelant juge inique et cruel bourreau, à comparaître dans quarante jours devant le tribunal du souverain juge, et Philippe dans un an [version infirmée par les rares témoins] ; la mort de ce prince et celle du pape arrivèrent précisément dans les mêmes termes. On pense assez généralement aujourd’hui que les immenses richesses des templiers, l’indépendance et le mépris qu’ils témoignaient pour toutes les autres puissances, furent les seules causes de leur destruction ; mais, malgré l’ignorance et la barbarie de ces temps, il ne fallait pas moins que des délits aussi graves de leur part, vrais ou supposés, pour sévir contre eux avec tant de rigueur. »


Note : [texte en italique entre crochets] : précisions, commentaires.

Texte modernisé par l’auteur, tiré de : Rozet (Benoît), Véritable origine des biens ecclésiastiques : Fragments historiques et curieux, contenant les différentes voies par lesquelles le clergé séculier et régulier de France s'est enrichi ; accompagnés de notes historiques et critiques, Paris, Desenne et Rozet, 1790, p. 216-218.
source
Land: FRA
LT
28 november 1781: edict op de onafhankelijkheid van de religieuze orden t.o.v. elke buitenlandse autoriteit
ID: 17811128
19050007: 17 verwijzende naar het Zesde Placaert-boek, I, 58
Land: BEL
LT
1759: jezuïeten uit Portugal verdreven
ID: 17590000
19850064: XXIV

19640059: 151
Land: PRT
LT
augustus 1566: Beeldenstorm in de Zuidelijke Nederlanden
ID: 15660800
15670001: XII
Land: BEL