Book of the Day
TRIEST Monika, VAN POUCKE Guido
Het grote taboe na de grote oorlog. Belgie versus de adellijke familie Arenberg
Paperback. Pp: 208. 11 november 1918: Wapenstilstand, het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel, einde? De grote oorlog bleef nog een hele tijd nazinderen. Zo besliste de Belgische staat al op die elfde november 1918 het sekwester uit te voeren tegenover alle 'vijandige ingezetenen' in België. Een gebeurtenis waar de geschiedenisboeken over zwijgen, maar die grote gevolgen had. Bij een sekwester neemt de staat goederen in beslag van personen en instellingen die tijdens de oorlog een vijandelijke nationaliteit hadden. Een van de families die leden onder dat sekwester, was het adellijk geslacht Arenberg, een van de rijkste en meest invloedrijke families in Europa. Zij waren al eeuwen geïntegreerd in de Belgische samenleving, maar voor de overheid bleven zij Duits en dus vijandig. Jarenlang was het sekwester een taboe, waarover niet mocht worden gepraat of geschreven. Pas recent werd er een inventaris opgemaakt van alle goederen die in beslag werden genomen na de grote oorlog. Monika Triest en Guido Van Poucke doorspitten de archieven en bespreken in dit boek voor het eerst de werking en de gevolgen van dat sekwester, concreet voor de familie Arenberg. Een boeiende studie van een onbekend stuk geschiedenis. In de bibliografie vindt men keurig de gecatalogeerde vindplaatsen in de archieven. Dat verdient een proficiat. ISBN: 9789063066512.
TRIEST Monika, VAN POUCKE Guido@ wikipedia
€ 25.0
New Arrivals
LE VIF, ROGEAU Olivier
Colonialisme. De l'oeuvre civilisatrice à l'heure des comptes
Magazine hors série n° 21, juin 2021, 178 pp., photo's, caricatures, cartes.
LE VIF, ROGEAU Olivier@ wikipedia
€ 20.0
C.A.P.A.V.
Quand les Belges congolaient ... Photos de presse au Congo Belge de 1945 à 1955
Broché, in-8, 207 pp., photos de Congopresse en NB. Il y aussi qqs photos du Ruanda et de Urundi [Ruanda-Urundi].
Photos classées par province et par district:
LEOPOLDVILLE
Bas-Congo
Moyen-Congo
Kwango
Lac Léopold II
KIVU
Kivu
Maniema
KASAI
Kasai
Sankuru
Kabinda
KATANGA
Haut-Katanga
Tanganika
Haut-Lualaba
Haut-Lomami
EQUATEUR
Tshuapa
Congo-Ubangi
ORIENTALE
Stanleyville
Kibali-Ituri
Uele
RUANDA
URUNDI
C.A.P.A.V.@ wikipedia
€ 35.0
PLUYM Walter, PLUYM Jan
Goud op drift. De naziroof van 198 ton Belgisch goud.
Paperback, in-8, 432 pp., illustraties, foto's, tabellen, bibliografische noten, bibliografie, index/register.
Goud op drift leest als een politieke thriller: van dag tot dag volg je het goudspoor. Van de start van het transport tot het laatste klompje goud – pas in 1997 – terug werd bezorgd aan de Belgische staat. Het rijkelijk geïllustreerde boek werpt ook licht op de rol van een zwakke regering, de demarches van koning Leopold III en de gouverneurs van de Nationale Bank en de minister van Financiën Gutt.

Walter Pluym is onderzoeker bij de Nationale Bank van België.

zie ook het boek van Jean Ziegler (1997) en de historie van de NBB door Pluym
PLUYM Walter, PLUYM Jan@ wikipedia
€ 20.0
DE VOS Luc, GERARD Emmanuel, RAXHON Philippe, GERARD-LIBOIS Jules
LUMUMBA - De complotten? De moord
Pb 712 pp. Gewicht = 1820 gram. Talrijke facsmile van onuitgegeven documenten, kaarten in ZW en kleur, bibliografie (die niet volgens de geldende academische regels is opgemaakt), personenregister (dat vaak niet doordringt tot de inhoud van de geciteerde documenten). De vier experts werkten mee aan het historisch onderzoek in opdracht van de Parlementaire Onderzoekscommissie (2000). Noot Lucas Tessens: naar onze mening waren de pistes die de parlementaire onderzoekscommissie liet uitpluizen onvolledig en bleef het financieel-economische luik onderbelicht; hetzelfde geldt (uiteraard) voor dit monumentale boek dat vertrekt vanuit een onvolledig hypothese-arsenaal. Storend is het ontbreken van een zaakregister, waardoor het opzoeken van instanties en bedrijven in dit lijvige boek een hele klus wordt. Op pagina 282 wordt Edgar Sengier, voorzitter van het UMHK-comité, voorgesteld als Edward (sic!) Sengier, toch storend in een boek geschreven door experts. In de bijlage wordt de voornaam van Sengier wel juist gespeld. De naam van 'madame Bloine' (sic!, in feite Andrée Blouin, LT) komt wel degelijk voor in het boek (doc 34, p. 109) maar haar naam is niet terug te vinden in het personenregister. De chronologie (1945-1961) is evasief t.a.v. bepaalde feiten. Zo blijft de Belgische wet van 17 juni 1960 onvermeld; deze maakte een massale kapitaalvlucht uit (dan nog Belgisch) Congo mogelijk door een eenvoudige verplaatsing van de maatschappelijke zetel; wij noemen dit een 'fiscale sabotage' van de jonge republiek. Kaart nr 2 op p. 691 ('De plaatsen van de besluitvorming in Brussel') geeft weliswaar een zicht op de plaatsen van de politieke besluitvorming en de ligging van de kantoren van de UMHK (Broekstraat) en de Société Générale (Koningstraat) maar mist de kans om andere economisch-financiële bastions te vermelden.
Alhoewel belangrijk, mag dit niet beschouwd worden als het "definitieve" boek.
De belangrijke zin op p. 89 willen we u niet onthouden: "We kunnen besluiten dat al van in het begin van de crisis in Belgische regeringskringen de vervanging van de regering-Lumumba een belangrijke doelstelling wordt."
Gérard Libois: °3/12/1923 +26/12/2005
DE VOS Luc, GERARD Emmanuel, RAXHON Philippe, GERARD-LIBOIS Jules@ wikipedia
€ 35.0
COQUERY-VIDROVITCH Catherine, GOLLNHOFER Otto, MAZENOT Georges, PEPPER Herbert, RANDLES W.G.L., SAUTTER Gilles, SILLANS Roger, VANSINA Jan
Brazza et la prise de possession du Congo. La mission de l'ouest africain 1883-1885 [Congo Brazzaville]
Broché, grand in-8, 502 pp., illustrations, notes bibliographiques, bibliographie, index.
Bien qu'il s'agit de Congo Brazzaville, les liens avec le Congo Kinshasa sont évident.
COQUERY-VIDROVITCH Catherine, GOLLNHOFER Otto, MAZENOT Georges, PEPPER Herbert, RANDLES W.G.L., SAUTTER Gilles, SILLANS Roger, VANSINA Jan@ wikipedia
€ 45.0
JACQUEMIN Jean-Pierre
Racisme Continent Obscur
Broché, in-8, 213 pp., illustrations, bibliographie.

JACQUEMIN Jean-Pierre@ wikipedia
€ 10.0
MINNE Joris
Atmosfeer van Antwerpen - 36 houtsneden
Softcover, ongesneden, 4to, 77 pp., gravures

MINNE Joris@ wikipedia
€ 17.5
SCHALLEY Niels
Reynaert De Vos - Een kleine geschiedenis van het middeleeuwse dierenepos
Paperback met flappen, in-8, 64 pp., illustraties. Prachtige uitgave.
Reynaert is een werk uit de 13de eeuw maar het thema van de misleiding is universeel. Het is als het ware een handleiding voor wie het ver wil schoppen in de politiek.
SCHALLEY Niels@ wikipedia
€ 15.0
COLLECTIF, RYCKMANS François (préface), NGONGO Enika (postface)
Congo Belge - Mémoires en noir et blanc - 1945-1960
Broché, in-8, 223 pp., carte, photos en NB, glossaire colonial, bibliographie sommaire.
COLLECTIF, RYCKMANS François (préface), NGONGO Enika (postface)@ wikipedia
€ 25.0
GALEANO Eduardo
Kroniek van het vuur: 1. Het begin 2. Gezichten en maskers 3. De eeuw van de wind; Vijf eeuwen verbeelding van Latijns Amerika (vert. van Memoria des fuego - 1982, 1984, 1986)
2de druk. Paperback, in-8, 339+344+362 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.

III:259: 1974, Brasilia. Tien jaar na de herovering van Brazilië: 'De economie gaat het heel goed, de mensen heel slecht.'
In 2002 zou Noreena Hertz hetzelfde iets anders verwoorden: "Traditionele meetinstrumenten van de economische groei, zoals bbp per hoofd of bbp-groei, verbloemen de werkelijkheid." (in De Stille Overname)

GALEANO Eduardo@ wikipedia
€ 75.0
LEJEUNE Léo
Lothaire ([Hubert-Joseph Lothaire]
Broché, grand in-8, 143 pp., illustrations, liste des souscripteurs.
Important pour les témoignages sur l'affaire Stokes.

LOTHAIRE (Hubert-Joseph), Lieutenant d'infanterie , Commissaire Général de l'Etat Indépendant du Congo (EIC), (Rochefort,10.11.1865 - Ixelles, 8.5.1929).

Repérés bibliographiques (ENGELS A., 31 juillet 1947, Bibliographie Coloniale, T. 1, 1948, col. 615-629), KAOWARSOM):
Meyers J., Le prix d'un Empire, Pessart, Bruxelles, 1943.
Lejeune Léo, Vieux Congo, 1930.
Weber, Campagne arabe, Bruxelles, 1939.
Defester, Les Pionniers belges au Congo, éd. Duculot, Tamines, 1927.
Verhaeven J. Oh. M., Jacques de Dixmude, Bruxelles, 1929.
Masoin, Histoire de l'Etat Indépendant du Congo, Namur, 1913.
Liebrechts, Léopold II, Fondateur d'Empire.
L'Affaire Stockes; Mouvement Avtiesclavagiste, 1896.
LEJEUNE Léo@ wikipedia
€ 40.0
NN
A nos Héros Coloniaux morts pour la civilisation. 1876 - 1908. [publié en 1931] - Congo - Etat Indépendant du Congo - EIC - Léopold II - Leopold II
Couverture cartonnée, broché, 4to, 291 pp, photos NB des héros avec date et lieu de naissance et mort, index de tous les noms cités.
Dans la préface par SM Albert I daté du 21/10/1931 (dans une autre édition de ce livre) écriva: "Bien que l'oeuvre africaine de Léopold II n'ait pas eu le caractère d'une oeuvre de conquête mais de pénétration scientifique et humanitaire, (...)"
En 1911 Emile Vandervelde, dans son livre 'La Belgique et le Congo', fut d'un tout autre avis ! Pour lui Léopold II avait semé la terreur au Congo. Albert I, Un roi-menteur?
De la page 1 (sur Léopold II): "Pendant près de 25 ans , un homme, qui s'était imposé à l'Europe par l'audace de ses initiatives, l'éclat de ses promesses, la maîtrise de sa diplomatie, a été le souverain absolu de quinze à vingt millions d'indigènes. Sous couleur de les protéger contre la traite et de les initier à la civilisation, il s'est approprié leur territoire, il a disposé de leur travail, il a établi, partout où s'étendait sa domination, un régime de terreur, il a assumé la responsabilité morale de crimes sans nombre, en accordant, à ceux qui les commettaient, des honneurs, des récompenses, ou, du moins, l'impunité. Tous ces faits sont connus. Ils ont été dénoncés au monde par Ed. Morel, Fox Bourne, Félicien Cattier, Georges Lorand, le P. Vermeersch, le cdt Lemaire et la Ligue internationale pour la défense des indigènes du Congo."

NN@ wikipedia
€ 50.0
MARCHAL Jules [Delathuy]
L'Etat Libre du Congo: Paradis perdu - l'Histoire du Congo 1876-1900 (2 volumes)
Broché, in-8, 399 + 429 pp., illustrations, photos, cartes, notes bibliographiques, bibliographie, index.


Jules Marchal (1924-2003). Le présent ouvrage est une version révisée et complétée du livre en néerlandais 'De Kongostaat van Leopold II', paru sous le pseudonyme A.m. Delathuy. Il comprend en plus l'histoire des missions catholiques jusqu'en 1908, tirée des trois livres en néerlandais sur ces missions (Missie en Staat in Oud-Kongo - deux volumes) et Jezuïeten in Kongo met zwaard en kruis), parus sous le même pseudonyme.
Les francs dans ce livre sont des francs-or (belges ou français) valant 150 francs belges 1995. La livre sterling dans ce livre valait 25 francs-or, le dollar 5 francs-or.
MARCHAL Jules [Delathuy]@ wikipedia
€ 135.0
DE WEERD Guido
L'Etat Indépendant Du Congo - A La Recherche de la vérite historique
Broché, in-8, 654 pp., illustrations, cartes in text, notes bibliographiques, bibliographie, index.
Deweerd parle de 'suspension of disbelief'.
DE WEERD Guido@ wikipedia
€ 50.0
DEPELCHIN Jacques
From the Congo Free State to Zaïre (1885-1974) - Towards a Demystification of Economic and Political History (translation of De l'Etat indépendant du Congo au Zaïre contemporain 1885-1974 - Pour une démystification de l'histoire économique et politique - 1992)
Paperback, in-8, 235 pp., no illustrations, bibliographical notes, bibliography, index.
ISBN: 9781870784108
Rare !
DEPELCHIN Jacques@ wikipedia
€ 65.0
ROELS Hans, VERMEIR Serge, BEKAERT Geert, DE CONINCK Herman, e.a.
Zurenborg - Belle Epoque - Antwerpen, Anvers, Antwerp + Cesuren, bewoners van Zurenborg
Genummerd exemplaar 128/1000. Hardcover, stofwikkel, slipcase, 251 pp. + ca. 100 pagina's met foto's van artistieke eigenaars, boordevol foto's, index/register.
Drietalig NL/FR/EN. Veel aandacht voor de Cogels Osylei, waar de Belle Epoque van Antwerpen opeengestapeld staat. In Brussel is dat meer verspreid.

Mooi gemaakt kijkboek. De bewoners hebben elk hun façade, aldus Herman De Coninck. Niets is wat het lijkt en niemand lijkt op zijn/haar eigenste zelf. Een woordspeling die op een problematische verhouding wijst. Hier woont een linkse bourgeoisie die zichzelf geweldig en onvervangbaar vindt. Wanneer de laatste luidruchtige gast het pand verlaten heeft, schuiven de muren van het veel te grote huis naar elkaar toe. Verpletterend. De art nouveau schemerlamp trekt schaduwen over het dure behang en zij ploft snikkend in de harde fauteuil. De gemiste kansen, de verdwaalde dromen, het gebruik en het misbruik. Het komt allemaal terug, als was het een minuut geleden. De lach in het harnas verstijft tot ingeoefend grimas.
ROELS Hans, VERMEIR Serge, BEKAERT Geert, DE CONINCK Herman, e.a.@ wikipedia
€ 50.0
CATHERINE Lucas
Manyiema. De enige oorlog die België won.
Pb, in-8, 139 pp., zw/w foto's en illustraties, kaartje Met bibliografie na elk hoofdstuk. Noot LT: Over de oorlog (strafexpedities) die Kongo Vrijstaat (Etat Indépendant du Congo) in 1884 voerde tegen de Arabische slavenhandelaars. In feite ging het om de macht over de ivoorhandel. Manyiema ligt in Oost Congo (Kasongo, rivier Lualaba). LC trekt een aantal parallellen met situaties die vandaag nog bestaan en wijst op de functie (het misbruiken) van propaganda bij het veroveren van economische machtsposities in de geopolitieke context (anti-slavernijcampagnes, mensenrechten, vestigen van democratische regimes, anti-imperialisme, verwerpen van kolonialisme, ...)(p. 78). LC synthetiseert wat andere auteurs (Hochschild, Delathuy/Marchal, Vangroenweghe, e.a.) uitvoerig beschreven en durft stellingen innemen.
CATHERINE Lucas@ wikipedia
€ 15.0
TUCHMAN Barbara
De Mars der Dwaasheid. Bestuurlijk onvermogen van Troje tot Viëtnam. (vertaling van The March of Folly - 1984)
Pb, in-8, 480 pp. Bibliografie, noten, register, afbeeldingen in ZW. Een klassieker die machthebbers en de dwazen die hen verkiezen zouden moeten lezen. BT toont aan dat niet de geschiedenis maar de mens zich herhaalt (zoals Voltaire al zei). Regeringsleiders en potentaten herhalen zich in ... dwaasheid. Het kan gaan om pure domheid, megalomanie, beoordelingsfouten, hardleersheid, het zich omringen met ja-knikkers, en dies meer. Alhoewel alle naties zulke regeerders hebben gehad, spant de USA in de laatste vijftig jaar wel de kroon. Citaat over de restauratie in Frankrijk: 'Het is dan ook geen verrassing dat hij (Karel X, LT) de hoop van de émigrés was, die samen met de Bourbons waren teruggekeerd en die het oude regime weer in ere wilden herstellen, compleet met rangen, titels en vooral hun in beslag genomen eigendommen (biens nationaux, LT).' (33)
Vragen die belangrijk zijn voor de studie van de dwaasheid: "Welke waarnemingen, welke fictie of fantasie gaan deel uitmaken van de beleidsvorming? Welke wilde fantasieën krijgen de overhand op redelijke schattingen van de werkelijkheid? Hoeveel overtuiging, of, integendeel, hoeveel bewuste overdrijving is er aan het werk? Gelooft men zelf in het betoog of is het vindingrijke retoriek die gebruikt wordt om een gewenste koers af te dwingen?" (291)


Barbara Wertheim Tuchman (30 januari 1912 – 6 februari 1989) was een Amerikaanse journaliste en historica. Haar boeken op een rijtje: De Bijbel en het Zwaard (1956), Het Zimmermann telegram (1958), De Kanonnen van Augustus (1962), De trotse toren (1962), Stilwell en de Amerikaanse rol in China (1971), De waanzinnige veertiende eeuw (1978), De Mars der Dwaasheid (1984).
TUCHMAN Barbara@ wikipedia
€ 25.0
UMHK
Union Minière du Haut-Katanga - Monographie 1950
Couverture en carton, 4to, 93 pp., illustré, photos. Texte en français.

Voici la liste des sociétés auxiliaires de l'UMHK:
• Sogefor
• Sogelec
• Sogechim
• Compagnie Foncière du Katanga
• Minoteries du Katanga
• Cherbonnages de la Luena
• Métalkat
• Société Générale Métallurgique de Hoboken: Usines de Hoboken, Usines d'Olen, Usines de Reppel





UMHK@ wikipedia
€ 30.0
BRION René, MOREAU Jean-Louis
De Generale Maatschappij van België 1822-1997
Hardcover blauw linnen, ill. dj, in ill. slipcase/foedraal, geïllustreerde schutbladen, 25,5x33,5cm, 514 pp, illustraties, gravures, foto's in kleur en ZW. Uitgebreid notenarsenaal en dito bibliografie. Noot LT: De economische geschiedenis (en het ontstaan?) van België werd bepaald door die van de Société Générale. Zoals het verloop van de koloniale geschiedenis, met name de aanwezigheid van het kleine België in Congo en voornamelijk in Katanga, beheerst werd door deze superholding. Zo is de annexatie van Congo door België enkel tenvolle te begrijpen indien men ook de belangen van de SG voor het voetlicht brengt. Dit boek is dus meer dan de ontsluiting van een conglomeraat, het beschrijft het economische draagvlak van een staat. Meesterlijk!

Evolutie van de benaming:
Société Générale des Pays-Bas pour favoriser l'industrie nationale (1822),
Société générale pour favoriser l'industrie nationale (1830),
Société Générale de Belgique (1903)
BRION René, MOREAU Jean-Louis@ wikipedia
€ 100.0
SCHMIDT Ephraim
Geschiedenis van de joden in Antwerpen in woord en beeld
Herdruk van de oorspronkelijke uitgave van Ontwikkeling (1963). Hardcover, stofwikkel, grote in-8, 354 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.

Toegevoegd: krantenknipsel over jiddisj.
SCHMIDT Ephraim@ wikipedia
€ 20.0
DEBRAY France
EXPO 58 - De grote ommekeer
2de druk. Paperback, 4to, 159 pp., illustraties, bibliografie.

Toegevoegd: Expres 1958 - 1958 - 40 jaar Expo (magazine van 24 pp.)
DEBRAY France@ wikipedia
€ 25.0
MEREDITH Martin
The State of Africa. A History of Fifthy Years of Independence.
Thick paperback, in-8, 752 pp., illustrations (photos of the leaders and maps), bibliographical notes, bibliography, index.




Algerije, Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Centraal-Afrikaanse Republiek, Comoren (1), Congo-Brazzaville, Congo-Kinshasa, Djibouti, Egypte (deels ook in Azië ten oosten van de Landengte van Suez), Equatoriaal-Guinea, Eritrea, Ethiopië, Gabon, Gambia, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkust, Kaapverdië (1), Kameroen, Kenia, Lesotho, Liberia, Libië, Madagaskar (1), Malawi, Mali, Marokko, Mauritanië, Mauritius (1), Mozambique, Namibië, Niger, Nigeria, Oeganda, Rwanda, Sao Tomé en Principe (1), Senegal, Seychellen (1), Sierra Leone, Soedan, Somalië, Swaziland, Tanzania, Togo, Tsjaad, Tunesië, Zambia, Zimbabwe, Zuid-Afrika, Zuid-Soedan, Niet-onafhankelijke gebieden, Bassas da India (1), Canarische Eilanden (1), Ceuta, Europa (1) = klein eilandje, Glorieuzen (1), Juan de Nova (1), Madeira (1), Mayotte (1), Melilla, Réunion (1), Tromelin (1), Gebieden met betwiste status / bezette gebieden: Somaliland, Westelijke Sahara, (1) Hoewel deze eilanden niet op de Afrikaanse continentale plaat liggen, worden zij gewoonlijk toch beschouwd als behorend tot Afrika.
MEREDITH Martin@ wikipedia
€ 20.0
TUCHMAN Barbara
De kanonnen van Augustus. De eerste oorlogsmaand van 1914. (vertaling van The Guns of August - 1962)
8ste druk 2006. Vuistdikke paperback, 592 pp. kaartjes in ZW. Met dit boek brak BT (USA, 1912-1989) definitief door bij het Amerikaanse publiek. Het werd overigens in 1963 bekroond met de Pulitzer Price en het blijft een monument in de historiografie.
Andere werken van deze grote dame in Nederlandse vertaling: De bijbel en het zwaard, Het Zimmermann telegram, De trotse toren, De waanzinnige veertiende eeuw, De mars der dwaasheid.
TUCHMAN Barbara@ wikipedia
€ 15.0
PRIMS Floris, DE GROODT Frans (kaartjes)
De litteekens van Antwerpen. [De littekens van Antwerpen]. Met plannetjes en tekeningen van architect Frans de Groodt.
Reprint, 3de druk. Carton wrappers, gebrocheerd, in-8, 160 pp., 21 illustraties en 1 uitslaande kaart (grondgebied van Antwerpen rond 1600). Prims wijst op het constante belang van de grondrenteberekening (grondspeculatie) bij elke stadsuitbreiding of interne verkaveling. De historische waarde moet het afleggen tegen de geldhonger. Het is vanuit die visie dat hij de geslagen littekens bespreekt. Een treffend voorbeeld is Gilbert van Schoonbeke (XVIde eeuw).
PRIMS Floris, DE GROODT Frans (kaartjes)@ wikipedia
€ 35.0
Scoop
P.-A. Tallier, M. Van Eeckenrode, P. Van Schuylenbergh (eds.)
Belgique, Congo, Rwanda et Burundi : Guide des sources de l’histoire de la colonisation (19e-20e siècle). Vers un patrimoine mieux partagé !
ID: 202109120330
2 vol., approx. IV+2294 p., 233 colour ill., 178 x 254 mm, 2021
ISBN: 978-2-503-59598-6
Languages: French
HardbackHardback
The publication is in production.(09/2021) It will soon be available on our site www.mers.be.
Retail price: EUR 61,32 excl. tax
Vaste question que celle des sources relatives à la colonisation belge en Afrique ! Alors que chercheurs et société civile réclament un (meilleur) accès aux « archives coloniales », il n’existait jusqu’ici aucun outil permettant d’identifier et de localiser toutes les sources disponibles en Belgique. Pourtant, ce sont près de 20 kilomètres linéaires d’archives relatives à la colonisation qui reposent dans plus de 80 institutions de conservation en Belgique. La rédaction du « Guide des sources de l’histoire de la colonisation (belge) » constitue donc une avancée cruciale dans l’identification et la description des archives relatives à l’État indépendant du Congo (1885-1908), au Congo belge (1908-1960) et au Ruanda-Urundi ([1916] 1923-1962) : archives produites par les souverains et les différents gouvernements, par les hommes et femmes politiques, par l’administration coloniale, par les entreprises, les missions religieuses, les universités, les fondations, le monde associatif et culturel et tous les autres acteurs de cette histoire dont les Africains bien évidemment.

Sorte de GPS des archives coloniales, ce guide permet pour la première fois au citoyen et au chercheur, peu importe le continent sur lequel il vit, de savoir précisément qui conserve quoi sur le territoire belge. Il répond à une triple nécessité : scientifique, sociétale et mémorielle.

Riche de plus de 1500 notices pour près de 2300 pages, cette publication propose une description sommaire et une remise en contexte de tous les fonds et collections d’archives coloniales conservés en Belgique, leur intérêt pour la recherche, leurs liens avec d’autres fonds et collections, etc. Une large et indispensable introduction replace les archives relatives à la colonisation belge dans le débat international et pose les questions très sensibles du partage de patrimoine, du retour des archives en Afrique et de la construction de la mémoire. Le guide est également accompagné d’un bilan historiographique fouillé, de pistes permettant de repérer les sources relatives à la colonisation belge conservées à l’étranger ou encore d’un cahier de plusieurs centaines d’illustrations qui souligne l’intérêt et la nécessité d’élargir les champs de la recherche aux sources iconographiques.

Cette publication est le fruit d’un long partenariat entre les Archives de l’État et le Musée royal de l’Afrique centrale. Plus d’une trentaine d’archivistes et historiens ont participé à sa rédaction.

La version numérique de cet ouvrage sera disponible en Open Access grâce à un financement de la Politique scientifique fédérale belge (BELSPO).
Land: COD
News Items & Facts
LT
oktober 1944: UDB opgericht
ID: 194410006321
Travaillistische partij, sterk beïnvloed door het verzet.

Leidende figuren: Marcel Grégoire, Antoine Delfosse en Jacques Basijn.

Spreekbuis: Cité Nouvelle onder hoofdredactie van Jean Bodart.

Officieel opgericht tijdens congres van 16 en 17 juni 1945.

Bron: Luykx 1978: 446
Land: BEL
LT
PIERLOT IV
ID: 194409268811
KAT-LIB-SOC-COM

in deze regering is M. Verbaet (KAT) minister van Justitie; E. Ronse (KAT) is minister van BiZ
Land: BEL
Internet Archive
Oorlogsgeluiden nabij Lommel (België) op 14 september 1944 - mp3
ID: 194409191478





Land: BEL
LT
Belgisch parlement vergadert
ID: 194409191461
voor de eerste keer in meer dan 4 jaar (Raskin 1998: 175). Pierlot drukt wens uit tot terugkeer van Leopold III.
Land: BEL
LT
15 september 1944: bevrijding Eeklo
ID: 194409153656
de Launay 1983: 233
Land: BEL
LT
Pierlot leest Hoofdstuk 7 Pol. Testament voor aan ministerraad
ID: 194409107812
VELAERS en VAN GOETHEM, 1994: 879 vermoeden dat Pierlot enkel Hfst 7 voorlas omdat hij scrupuleus was. In de daaropvolgende passage wijzen zij erop dat de ministers toch bepaalde flarden van het PT opvingen. Wie had er dan gelekt? Spaak natuurlijk, maar dat zeggen ze niet.
Land: BEL
LT
9 september 1944: bevrijding De Panne
ID: 194409096611
de Launay 1983: 233
Land: BEL
LT
9 september 1944: bevrijding Blankenberge
ID: 194409092511
de Launay 1983: 233
Land: BEL
LT
OVERHANDIGING POLITIEK TESTAMENT LEOPOLD III AAN PIERLOT
ID: 194409092061
"Daags na de aankomst van de regering in België vroegen de magistraten Jamar en Cornil een onderhoud aan bij de eerste minister 'om een uiterst dringende mededeling namens de koning te kunnen doen'. Nog diezelfde avond om negen uur ging het onderhoud door. Jamar en Cornil overhandigden Pierlot het Politiek Testament en gaven daarbij de volgende toelichting: de eerste minister moest eerst de andere ministers kennisgeven van hoofdstuk 7 over de 'noodzakelijke genoegdoening'. Slechts wanneer de ministers bereid waren de daarin gestelde voorwaarden te aanvaarden, mocht de eerste minister hen het hele document meedelen. Dan kon de regering oordelen of het onder haar verantwoordelijkheid openbaar kon worden gemaakt. Ging de regering niet in op de voorwaarden, dan moest de eerste minister het document weer overmaken aan eerste voorzitter Jamar. Pierlot vroeg of hij het hele document niet al meteen ook mocht meedelen aan minister van Buitenlandse Zaken Spaak, aan wiens oordeel hij bijzonder veel belang hechtte. De twee magistraten zouden daarmee hebben ingestemd. Nog in de nacht van 9 op 10 september telefoneerde Pierlot naar Spaak. Deze kwam onmiddellijk naar de Wetstraat 16, de ambtswoning van de eerste minister. Beiden lazen het Politiek Testament door en waren ten zeerste ontdaan. Spaak getuigde later: 'We hebben naar elkaar gekeken, droef en ontmoedigd, en zeiden tot elkaar: zie wat hij ons antwoordt na alles wat we hebben gedaan om een debat te vermijden en dat terwijl onze brief de uitdrukking was van loyale en oprechte mannen, van goede dienaars van de koning. 'Het was een van de hardste slagen die ik in de politiek heb geïncasseerd', aldus nog Spaak. 'We hadden nog maar net terug contact genomen met onze familie en met België. Nog maar net hadden onze vrienden die in het land waren gebleven ons hun hoop op een nationale verzoening uitgedrukt! En zie wat er die tweede nacht nog overbleef van die grote nationale verzoening.' Pierlot en Spaak waren er het hart van in." (VELAERS en VAN GOETHEM, 1994: 879) Zie ook Raskin 1998: 175.

Commentaar LT: wat een pathetisch gedoe !
Land: BEL
LT
terugkeer regering Pierlot uit London
ID: 194409081288
NIHIL
Land: BEL
LT
6 september 1944: executies 21 werknemers elektriciteitscentrale Merksem
ID: 194409066611
EBES 1980: 33
Land: BEL
wiki commons
5 september 1944: gevangen genomen Duitse soldaten in Antwerpen
ID: 194409051468
Land: BEL
LT
5 september 1944: bevrijding Gembloux
ID: 194409051395
de Launay 1983: 233
Land: BEL
LT
4 september 1944: fusillering 7 jongeren te Turnhout
ID: 194409046627
Bij de terugtocht van de Duitse troepen werden heel wat onregelmatigheden opgetekend. Het meest dramatische voorval deed zich voor op 4 september 1944 toen zeven jongelingen werden aangehouden nabij het St.-Jozefcollege op het Stokt en aldaar, op verdenking van plundering van wapens en munitie, zonder enige vorm van proces werden gefusilleerd. Ze waren allen tussen de 17 en 24 jaar oud. Die ochtend viel er ook een ander slachtoffer. Nachtwaker Van Waelderen werd tijdens zijn bewakingsdienst door een Duits soldaat neergeschoten en overleed aan zijn verwondingen[11].

http://home.planetinternet.be/~sl976397/turnhout/turnhout_Hoofdstuk_V(8).htm#_ftn11 (20030924)
Land: BEL
Bunkergordel.be
4 september 1944: de bevrijding van Wetteren op 4 september 1944
ID: 194409042568
Land: BEL
LT
4 september 1944: bevrijding van Dendermonde
ID: 194409041689
de Launay 1983: 233
Land: BEL
Bunkergordel.be
de bevrijding van Wetteren op 4 september 1944
ID: 194409041261
Land: BEL
LT
3 september 1944: bevrijding Tournai
ID: 194409034423
de Launay 1983: 233
Land: BEL
LT
1 september 1944: de Foy (secretaris-generaal justitie) door Delfosse geschorst
ID: 194409015541
DE BOCK 1982: 83
Land: BEL
wiki
1 september 1944: François Van Aerden vermoord
ID: 194409010088
François Van Aerden, né le 19 septembre 1882 à Anvers et mort assassiné dans des circonstances non élucidées le 1er septembre 1944 (à 61 ans) à Lougé-sur-Maire (Orne), est un diplomate belge.


Sommaire
1 Biographie
1.1 Rânes
1.2 Organisation Todt
1.3 Libération
1.4 Enlèvement
2 Références
3 Annexes
3.1 Bibliographie
Biographie
Rânes
Vice-consul de Belgique au Havre avant la Seconde Guerre mondiale, l'Anversois François Van Aerden et sa famille se réfugient dans l'Orne, à Rânes, sous l'Occupation.

Organisation Todt
Jacques Foccart fonde — en 1941 — avec une relation datant de son service militaire, Henri Tournet, une importante affaire d'exploitation de bois à La Forêterie, lieu-dit dans la partie nord-est de la commune de Rânes, du département de l'Orne. Pour la coupe de soixante hectares de bois, il fait travailler une équipe importante : le bois est en particulier destiné à la production du charbon de bois, carburant des véhicules à gazogène, indispensable pendant cette époque de restriction. L'entreprise travaille d'abord avec Citroën afin d'alimenter ses gazogènes, et étend son domaine forestier avec cent hectares supplémentaires, achetés à un minotier, puis avec l'achat d'une grande coupe de bois, vendue par le châtelain local en proie à des difficultés financières.

À l’automne 1942, Foccart commence, par l'entremise du collaborateur Georges Desprez, à travailler pour les Allemands : deux convois sont livrés chaque semaine — grâce à des intermédiaires — à l'Organisation Todt, avec laquelle il a établi des relations commerciales.

François Van Aerden, qui connaît les langues allemande et française, est engagé de force comme interprète de l'Organisation Todt pour le commerce de bois, et travaille au lieu-dit la Forêterie.

Libération
Au moment de la Libération, plusieurs obus tombent sur la maison où loge la famille Van Aerden, qui s'est relogé dans la maison d'Emilien Coupry. Depuis quelques semaines, les résistants lui « mènent la vie dure » : pendant et après la bataille de Rânes, on l'a chargé de creuser des tombes pour y ensevelir les nombreux morts. Le fils de Van Aerden, Claude, le pousse à quitter la région, mais il s'y refuse.

Enlèvement
Van Aerden est enlevé le 1er septembre 1944, et exécuté le matin même, criblé de balles dans la carrière de Villeneuve à Lougé-sur-Maire, à environ cinq kilomètres au nord de Rânes. Dans le contexte trouble de la Libération où l'État de droit n'est pas encore rétabli, la bande incriminée du village voisin de Joué-du-Plain prétexte, pour justifier cette exécution, une illusoire dénonciation de dépôt d'armes au lieu-dit la Noëve qui, après enquête, s'avère fallacieuse.

À l'époque, tout le bourg, gendarmes compris, connaît les auteurs de l'assassinat, lesquels s'en sont vantés. Cependant, chacun se tait, par peur de représailles.

Soixante-dix ans après, sa mort reste un mystère, malgré une enquête tardive de la police judiciaire de Rouen dont le commissaire Reclus conclut en 1953 que Jacques Foccart et son associé Henri Tournet sont les bénéficiaires de cette disparition, Van Aerden étant un témoin gênant du commerce illicite de l'entreprise forestière. D'autres témoins ont été séquestrés et intimidés à la Libération1, comme le coiffeur chez qui Foccart et Van Aerden passaient les appels téléphoniques à destination de l'Organisation Todt de Saint-Malo, dont dépendait le détachement de Rânes.