Book of the Day
TRIEST Monika, VAN POUCKE Guido
Het grote taboe na de grote oorlog. Belgie versus de adellijke familie Arenberg
Paperback. Pp: 208. 11 november 1918: Wapenstilstand, het einde van de Eerste Wereldoorlog. Hoewel, einde? De grote oorlog bleef nog een hele tijd nazinderen. Zo besliste de Belgische staat al op die elfde november 1918 het sekwester uit te voeren tegenover alle 'vijandige ingezetenen' in België. Een gebeurtenis waar de geschiedenisboeken over zwijgen, maar die grote gevolgen had. Bij een sekwester neemt de staat goederen in beslag van personen en instellingen die tijdens de oorlog een vijandelijke nationaliteit hadden. Een van de families die leden onder dat sekwester, was het adellijk geslacht Arenberg, een van de rijkste en meest invloedrijke families in Europa. Zij waren al eeuwen geïntegreerd in de Belgische samenleving, maar voor de overheid bleven zij Duits en dus vijandig. Jarenlang was het sekwester een taboe, waarover niet mocht worden gepraat of geschreven. Pas recent werd er een inventaris opgemaakt van alle goederen die in beslag werden genomen na de grote oorlog. Monika Triest en Guido Van Poucke doorspitten de archieven en bespreken in dit boek voor het eerst de werking en de gevolgen van dat sekwester, concreet voor de familie Arenberg. Een boeiende studie van een onbekend stuk geschiedenis. In de bibliografie vindt men keurig de gecatalogeerde vindplaatsen in de archieven. Dat verdient een proficiat. ISBN: 9789063066512.
TRIEST Monika, VAN POUCKE Guido@ wikipedia
€ 25.0
New Arrivals
LE VIF, ROGEAU Olivier
Colonialisme. De l'oeuvre civilisatrice à l'heure des comptes
Magazine hors série n° 21, juin 2021, 178 pp., photo's, caricatures, cartes.
LE VIF, ROGEAU Olivier@ wikipedia
€ 20.0
C.A.P.A.V.
Quand les Belges congolaient ... Photos de presse au Congo Belge de 1945 à 1955
Broché, in-8, 207 pp., photos de Congopresse en NB. Il y aussi qqs photos du Ruanda et de Urundi [Ruanda-Urundi].
Photos classées par province et par district:
LEOPOLDVILLE
Bas-Congo
Moyen-Congo
Kwango
Lac Léopold II
KIVU
Kivu
Maniema
KASAI
Kasai
Sankuru
Kabinda
KATANGA
Haut-Katanga
Tanganika
Haut-Lualaba
Haut-Lomami
EQUATEUR
Tshuapa
Congo-Ubangi
ORIENTALE
Stanleyville
Kibali-Ituri
Uele
RUANDA
URUNDI
C.A.P.A.V.@ wikipedia
€ 35.0
PLUYM Walter, PLUYM Jan
Goud op drift. De naziroof van 198 ton Belgisch goud.
Paperback, in-8, 432 pp., illustraties, foto's, tabellen, bibliografische noten, bibliografie, index/register.
Goud op drift leest als een politieke thriller: van dag tot dag volg je het goudspoor. Van de start van het transport tot het laatste klompje goud – pas in 1997 – terug werd bezorgd aan de Belgische staat. Het rijkelijk geïllustreerde boek werpt ook licht op de rol van een zwakke regering, de demarches van koning Leopold III en de gouverneurs van de Nationale Bank en de minister van Financiën Gutt.

Walter Pluym is onderzoeker bij de Nationale Bank van België.

zie ook het boek van Jean Ziegler (1997) en de historie van de NBB door Pluym
PLUYM Walter, PLUYM Jan@ wikipedia
€ 20.0
DE VOS Luc, GERARD Emmanuel, RAXHON Philippe, GERARD-LIBOIS Jules
LUMUMBA - De complotten? De moord
Pb 712 pp. Gewicht = 1820 gram. Talrijke facsmile van onuitgegeven documenten, kaarten in ZW en kleur, bibliografie (die niet volgens de geldende academische regels is opgemaakt), personenregister (dat vaak niet doordringt tot de inhoud van de geciteerde documenten). De vier experts werkten mee aan het historisch onderzoek in opdracht van de Parlementaire Onderzoekscommissie (2000). Noot Lucas Tessens: naar onze mening waren de pistes die de parlementaire onderzoekscommissie liet uitpluizen onvolledig en bleef het financieel-economische luik onderbelicht; hetzelfde geldt (uiteraard) voor dit monumentale boek dat vertrekt vanuit een onvolledig hypothese-arsenaal. Storend is het ontbreken van een zaakregister, waardoor het opzoeken van instanties en bedrijven in dit lijvige boek een hele klus wordt. Op pagina 282 wordt Edgar Sengier, voorzitter van het UMHK-comité, voorgesteld als Edward (sic!) Sengier, toch storend in een boek geschreven door experts. In de bijlage wordt de voornaam van Sengier wel juist gespeld. De naam van 'madame Bloine' (sic!, in feite Andrée Blouin, LT) komt wel degelijk voor in het boek (doc 34, p. 109) maar haar naam is niet terug te vinden in het personenregister. De chronologie (1945-1961) is evasief t.a.v. bepaalde feiten. Zo blijft de Belgische wet van 17 juni 1960 onvermeld; deze maakte een massale kapitaalvlucht uit (dan nog Belgisch) Congo mogelijk door een eenvoudige verplaatsing van de maatschappelijke zetel; wij noemen dit een 'fiscale sabotage' van de jonge republiek. Kaart nr 2 op p. 691 ('De plaatsen van de besluitvorming in Brussel') geeft weliswaar een zicht op de plaatsen van de politieke besluitvorming en de ligging van de kantoren van de UMHK (Broekstraat) en de Société Générale (Koningstraat) maar mist de kans om andere economisch-financiële bastions te vermelden.
Alhoewel belangrijk, mag dit niet beschouwd worden als het "definitieve" boek.
De belangrijke zin op p. 89 willen we u niet onthouden: "We kunnen besluiten dat al van in het begin van de crisis in Belgische regeringskringen de vervanging van de regering-Lumumba een belangrijke doelstelling wordt."
Gérard Libois: °3/12/1923 +26/12/2005
DE VOS Luc, GERARD Emmanuel, RAXHON Philippe, GERARD-LIBOIS Jules@ wikipedia
€ 35.0
COQUERY-VIDROVITCH Catherine, GOLLNHOFER Otto, MAZENOT Georges, PEPPER Herbert, RANDLES W.G.L., SAUTTER Gilles, SILLANS Roger, VANSINA Jan
Brazza et la prise de possession du Congo. La mission de l'ouest africain 1883-1885 [Congo Brazzaville]
Broché, grand in-8, 502 pp., illustrations, notes bibliographiques, bibliographie, index.
Bien qu'il s'agit de Congo Brazzaville, les liens avec le Congo Kinshasa sont évident.
COQUERY-VIDROVITCH Catherine, GOLLNHOFER Otto, MAZENOT Georges, PEPPER Herbert, RANDLES W.G.L., SAUTTER Gilles, SILLANS Roger, VANSINA Jan@ wikipedia
€ 45.0
JACQUEMIN Jean-Pierre
Racisme Continent Obscur
Broché, in-8, 213 pp., illustrations, bibliographie.

JACQUEMIN Jean-Pierre@ wikipedia
€ 10.0
MINNE Joris
Atmosfeer van Antwerpen - 36 houtsneden
Softcover, ongesneden, 4to, 77 pp., gravures

MINNE Joris@ wikipedia
€ 17.5
SCHALLEY Niels
Reynaert De Vos - Een kleine geschiedenis van het middeleeuwse dierenepos
Paperback met flappen, in-8, 64 pp., illustraties. Prachtige uitgave.
Reynaert is een werk uit de 13de eeuw maar het thema van de misleiding is universeel. Het is als het ware een handleiding voor wie het ver wil schoppen in de politiek.
SCHALLEY Niels@ wikipedia
€ 15.0
COLLECTIF, RYCKMANS François (préface), NGONGO Enika (postface)
Congo Belge - Mémoires en noir et blanc - 1945-1960
Broché, in-8, 223 pp., carte, photos en NB, glossaire colonial, bibliographie sommaire.
COLLECTIF, RYCKMANS François (préface), NGONGO Enika (postface)@ wikipedia
€ 25.0
GALEANO Eduardo
Kroniek van het vuur: 1. Het begin 2. Gezichten en maskers 3. De eeuw van de wind; Vijf eeuwen verbeelding van Latijns Amerika (vert. van Memoria des fuego - 1982, 1984, 1986)
2de druk. Paperback, in-8, 339+344+362 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.

III:259: 1974, Brasilia. Tien jaar na de herovering van Brazilië: 'De economie gaat het heel goed, de mensen heel slecht.'
In 2002 zou Noreena Hertz hetzelfde iets anders verwoorden: "Traditionele meetinstrumenten van de economische groei, zoals bbp per hoofd of bbp-groei, verbloemen de werkelijkheid." (in De Stille Overname)

GALEANO Eduardo@ wikipedia
€ 75.0
LEJEUNE Léo
Lothaire ([Hubert-Joseph Lothaire]
Broché, grand in-8, 143 pp., illustrations, liste des souscripteurs.
Important pour les témoignages sur l'affaire Stokes.

LOTHAIRE (Hubert-Joseph), Lieutenant d'infanterie , Commissaire Général de l'Etat Indépendant du Congo (EIC), (Rochefort,10.11.1865 - Ixelles, 8.5.1929).

Repérés bibliographiques (ENGELS A., 31 juillet 1947, Bibliographie Coloniale, T. 1, 1948, col. 615-629), KAOWARSOM):
Meyers J., Le prix d'un Empire, Pessart, Bruxelles, 1943.
Lejeune Léo, Vieux Congo, 1930.
Weber, Campagne arabe, Bruxelles, 1939.
Defester, Les Pionniers belges au Congo, éd. Duculot, Tamines, 1927.
Verhaeven J. Oh. M., Jacques de Dixmude, Bruxelles, 1929.
Masoin, Histoire de l'Etat Indépendant du Congo, Namur, 1913.
Liebrechts, Léopold II, Fondateur d'Empire.
L'Affaire Stockes; Mouvement Avtiesclavagiste, 1896.
LEJEUNE Léo@ wikipedia
€ 40.0
NN
A nos Héros Coloniaux morts pour la civilisation. 1876 - 1908. [publié en 1931] - Congo - Etat Indépendant du Congo - EIC - Léopold II - Leopold II
Couverture cartonnée, broché, 4to, 291 pp, photos NB des héros avec date et lieu de naissance et mort, index de tous les noms cités.
Dans la préface par SM Albert I daté du 21/10/1931 (dans une autre édition de ce livre) écriva: "Bien que l'oeuvre africaine de Léopold II n'ait pas eu le caractère d'une oeuvre de conquête mais de pénétration scientifique et humanitaire, (...)"
En 1911 Emile Vandervelde, dans son livre 'La Belgique et le Congo', fut d'un tout autre avis ! Pour lui Léopold II avait semé la terreur au Congo. Albert I, Un roi-menteur?
De la page 1 (sur Léopold II): "Pendant près de 25 ans , un homme, qui s'était imposé à l'Europe par l'audace de ses initiatives, l'éclat de ses promesses, la maîtrise de sa diplomatie, a été le souverain absolu de quinze à vingt millions d'indigènes. Sous couleur de les protéger contre la traite et de les initier à la civilisation, il s'est approprié leur territoire, il a disposé de leur travail, il a établi, partout où s'étendait sa domination, un régime de terreur, il a assumé la responsabilité morale de crimes sans nombre, en accordant, à ceux qui les commettaient, des honneurs, des récompenses, ou, du moins, l'impunité. Tous ces faits sont connus. Ils ont été dénoncés au monde par Ed. Morel, Fox Bourne, Félicien Cattier, Georges Lorand, le P. Vermeersch, le cdt Lemaire et la Ligue internationale pour la défense des indigènes du Congo."

NN@ wikipedia
€ 50.0
MARCHAL Jules [Delathuy]
L'Etat Libre du Congo: Paradis perdu - l'Histoire du Congo 1876-1900 (2 volumes)
Broché, in-8, 399 + 429 pp., illustrations, photos, cartes, notes bibliographiques, bibliographie, index.


Jules Marchal (1924-2003). Le présent ouvrage est une version révisée et complétée du livre en néerlandais 'De Kongostaat van Leopold II', paru sous le pseudonyme A.m. Delathuy. Il comprend en plus l'histoire des missions catholiques jusqu'en 1908, tirée des trois livres en néerlandais sur ces missions (Missie en Staat in Oud-Kongo - deux volumes) et Jezuïeten in Kongo met zwaard en kruis), parus sous le même pseudonyme.
Les francs dans ce livre sont des francs-or (belges ou français) valant 150 francs belges 1995. La livre sterling dans ce livre valait 25 francs-or, le dollar 5 francs-or.
MARCHAL Jules [Delathuy]@ wikipedia
€ 135.0
DE WEERD Guido
L'Etat Indépendant Du Congo - A La Recherche de la vérite historique
Broché, in-8, 654 pp., illustrations, cartes in text, notes bibliographiques, bibliographie, index.
Deweerd parle de 'suspension of disbelief'.
DE WEERD Guido@ wikipedia
€ 50.0
DEPELCHIN Jacques
From the Congo Free State to Zaïre (1885-1974) - Towards a Demystification of Economic and Political History (translation of De l'Etat indépendant du Congo au Zaïre contemporain 1885-1974 - Pour une démystification de l'histoire économique et politique - 1992)
Paperback, in-8, 235 pp., no illustrations, bibliographical notes, bibliography, index.
ISBN: 9781870784108
Rare !
DEPELCHIN Jacques@ wikipedia
€ 65.0
ROELS Hans, VERMEIR Serge, BEKAERT Geert, DE CONINCK Herman, e.a.
Zurenborg - Belle Epoque - Antwerpen, Anvers, Antwerp + Cesuren, bewoners van Zurenborg
Genummerd exemplaar 128/1000. Hardcover, stofwikkel, slipcase, 251 pp. + ca. 100 pagina's met foto's van artistieke eigenaars, boordevol foto's, index/register.
Drietalig NL/FR/EN. Veel aandacht voor de Cogels Osylei, waar de Belle Epoque van Antwerpen opeengestapeld staat. In Brussel is dat meer verspreid.

Mooi gemaakt kijkboek. De bewoners hebben elk hun façade, aldus Herman De Coninck. Niets is wat het lijkt en niemand lijkt op zijn/haar eigenste zelf. Een woordspeling die op een problematische verhouding wijst. Hier woont een linkse bourgeoisie die zichzelf geweldig en onvervangbaar vindt. Wanneer de laatste luidruchtige gast het pand verlaten heeft, schuiven de muren van het veel te grote huis naar elkaar toe. Verpletterend. De art nouveau schemerlamp trekt schaduwen over het dure behang en zij ploft snikkend in de harde fauteuil. De gemiste kansen, de verdwaalde dromen, het gebruik en het misbruik. Het komt allemaal terug, als was het een minuut geleden. De lach in het harnas verstijft tot ingeoefend grimas.
ROELS Hans, VERMEIR Serge, BEKAERT Geert, DE CONINCK Herman, e.a.@ wikipedia
€ 50.0
CATHERINE Lucas
Manyiema. De enige oorlog die België won.
Pb, in-8, 139 pp., zw/w foto's en illustraties, kaartje Met bibliografie na elk hoofdstuk. Noot LT: Over de oorlog (strafexpedities) die Kongo Vrijstaat (Etat Indépendant du Congo) in 1884 voerde tegen de Arabische slavenhandelaars. In feite ging het om de macht over de ivoorhandel. Manyiema ligt in Oost Congo (Kasongo, rivier Lualaba). LC trekt een aantal parallellen met situaties die vandaag nog bestaan en wijst op de functie (het misbruiken) van propaganda bij het veroveren van economische machtsposities in de geopolitieke context (anti-slavernijcampagnes, mensenrechten, vestigen van democratische regimes, anti-imperialisme, verwerpen van kolonialisme, ...)(p. 78). LC synthetiseert wat andere auteurs (Hochschild, Delathuy/Marchal, Vangroenweghe, e.a.) uitvoerig beschreven en durft stellingen innemen.
CATHERINE Lucas@ wikipedia
€ 15.0
TUCHMAN Barbara
De Mars der Dwaasheid. Bestuurlijk onvermogen van Troje tot Viëtnam. (vertaling van The March of Folly - 1984)
Pb, in-8, 480 pp. Bibliografie, noten, register, afbeeldingen in ZW. Een klassieker die machthebbers en de dwazen die hen verkiezen zouden moeten lezen. BT toont aan dat niet de geschiedenis maar de mens zich herhaalt (zoals Voltaire al zei). Regeringsleiders en potentaten herhalen zich in ... dwaasheid. Het kan gaan om pure domheid, megalomanie, beoordelingsfouten, hardleersheid, het zich omringen met ja-knikkers, en dies meer. Alhoewel alle naties zulke regeerders hebben gehad, spant de USA in de laatste vijftig jaar wel de kroon. Citaat over de restauratie in Frankrijk: 'Het is dan ook geen verrassing dat hij (Karel X, LT) de hoop van de émigrés was, die samen met de Bourbons waren teruggekeerd en die het oude regime weer in ere wilden herstellen, compleet met rangen, titels en vooral hun in beslag genomen eigendommen (biens nationaux, LT).' (33)
Vragen die belangrijk zijn voor de studie van de dwaasheid: "Welke waarnemingen, welke fictie of fantasie gaan deel uitmaken van de beleidsvorming? Welke wilde fantasieën krijgen de overhand op redelijke schattingen van de werkelijkheid? Hoeveel overtuiging, of, integendeel, hoeveel bewuste overdrijving is er aan het werk? Gelooft men zelf in het betoog of is het vindingrijke retoriek die gebruikt wordt om een gewenste koers af te dwingen?" (291)


Barbara Wertheim Tuchman (30 januari 1912 – 6 februari 1989) was een Amerikaanse journaliste en historica. Haar boeken op een rijtje: De Bijbel en het Zwaard (1956), Het Zimmermann telegram (1958), De Kanonnen van Augustus (1962), De trotse toren (1962), Stilwell en de Amerikaanse rol in China (1971), De waanzinnige veertiende eeuw (1978), De Mars der Dwaasheid (1984).
TUCHMAN Barbara@ wikipedia
€ 25.0
UMHK
Union Minière du Haut-Katanga - Monographie 1950
Couverture en carton, 4to, 93 pp., illustré, photos. Texte en français.

Voici la liste des sociétés auxiliaires de l'UMHK:
• Sogefor
• Sogelec
• Sogechim
• Compagnie Foncière du Katanga
• Minoteries du Katanga
• Cherbonnages de la Luena
• Métalkat
• Société Générale Métallurgique de Hoboken: Usines de Hoboken, Usines d'Olen, Usines de Reppel





UMHK@ wikipedia
€ 30.0
BRION René, MOREAU Jean-Louis
De Generale Maatschappij van België 1822-1997
Hardcover blauw linnen, ill. dj, in ill. slipcase/foedraal, geïllustreerde schutbladen, 25,5x33,5cm, 514 pp, illustraties, gravures, foto's in kleur en ZW. Uitgebreid notenarsenaal en dito bibliografie. Noot LT: De economische geschiedenis (en het ontstaan?) van België werd bepaald door die van de Société Générale. Zoals het verloop van de koloniale geschiedenis, met name de aanwezigheid van het kleine België in Congo en voornamelijk in Katanga, beheerst werd door deze superholding. Zo is de annexatie van Congo door België enkel tenvolle te begrijpen indien men ook de belangen van de SG voor het voetlicht brengt. Dit boek is dus meer dan de ontsluiting van een conglomeraat, het beschrijft het economische draagvlak van een staat. Meesterlijk!

Evolutie van de benaming:
Société Générale des Pays-Bas pour favoriser l'industrie nationale (1822),
Société générale pour favoriser l'industrie nationale (1830),
Société Générale de Belgique (1903)
BRION René, MOREAU Jean-Louis@ wikipedia
€ 100.0
SCHMIDT Ephraim
Geschiedenis van de joden in Antwerpen in woord en beeld
Herdruk van de oorspronkelijke uitgave van Ontwikkeling (1963). Hardcover, stofwikkel, grote in-8, 354 pp., illustraties, bibliografische noten, bibliografie, index/register.

Toegevoegd: krantenknipsel over jiddisj.
SCHMIDT Ephraim@ wikipedia
€ 20.0
DEBRAY France
EXPO 58 - De grote ommekeer
2de druk. Paperback, 4to, 159 pp., illustraties, bibliografie.

Toegevoegd: Expres 1958 - 1958 - 40 jaar Expo (magazine van 24 pp.)
DEBRAY France@ wikipedia
€ 25.0
MEREDITH Martin
The State of Africa. A History of Fifthy Years of Independence.
Thick paperback, in-8, 752 pp., illustrations (photos of the leaders and maps), bibliographical notes, bibliography, index.




Algerije, Angola, Benin, Botswana, Burkina Faso, Burundi, Centraal-Afrikaanse Republiek, Comoren (1), Congo-Brazzaville, Congo-Kinshasa, Djibouti, Egypte (deels ook in Azië ten oosten van de Landengte van Suez), Equatoriaal-Guinea, Eritrea, Ethiopië, Gabon, Gambia, Ghana, Guinee, Guinee-Bissau, Ivoorkust, Kaapverdië (1), Kameroen, Kenia, Lesotho, Liberia, Libië, Madagaskar (1), Malawi, Mali, Marokko, Mauritanië, Mauritius (1), Mozambique, Namibië, Niger, Nigeria, Oeganda, Rwanda, Sao Tomé en Principe (1), Senegal, Seychellen (1), Sierra Leone, Soedan, Somalië, Swaziland, Tanzania, Togo, Tsjaad, Tunesië, Zambia, Zimbabwe, Zuid-Afrika, Zuid-Soedan, Niet-onafhankelijke gebieden, Bassas da India (1), Canarische Eilanden (1), Ceuta, Europa (1) = klein eilandje, Glorieuzen (1), Juan de Nova (1), Madeira (1), Mayotte (1), Melilla, Réunion (1), Tromelin (1), Gebieden met betwiste status / bezette gebieden: Somaliland, Westelijke Sahara, (1) Hoewel deze eilanden niet op de Afrikaanse continentale plaat liggen, worden zij gewoonlijk toch beschouwd als behorend tot Afrika.
MEREDITH Martin@ wikipedia
€ 20.0
TUCHMAN Barbara
De kanonnen van Augustus. De eerste oorlogsmaand van 1914. (vertaling van The Guns of August - 1962)
8ste druk 2006. Vuistdikke paperback, 592 pp. kaartjes in ZW. Met dit boek brak BT (USA, 1912-1989) definitief door bij het Amerikaanse publiek. Het werd overigens in 1963 bekroond met de Pulitzer Price en het blijft een monument in de historiografie.
Andere werken van deze grote dame in Nederlandse vertaling: De bijbel en het zwaard, Het Zimmermann telegram, De trotse toren, De waanzinnige veertiende eeuw, De mars der dwaasheid.
TUCHMAN Barbara@ wikipedia
€ 15.0
PRIMS Floris, DE GROODT Frans (kaartjes)
De litteekens van Antwerpen. [De littekens van Antwerpen]. Met plannetjes en tekeningen van architect Frans de Groodt.
Reprint, 3de druk. Carton wrappers, gebrocheerd, in-8, 160 pp., 21 illustraties en 1 uitslaande kaart (grondgebied van Antwerpen rond 1600). Prims wijst op het constante belang van de grondrenteberekening (grondspeculatie) bij elke stadsuitbreiding of interne verkaveling. De historische waarde moet het afleggen tegen de geldhonger. Het is vanuit die visie dat hij de geslagen littekens bespreekt. Een treffend voorbeeld is Gilbert van Schoonbeke (XVIde eeuw).
PRIMS Floris, DE GROODT Frans (kaartjes)@ wikipedia
€ 35.0
Scoop
P.-A. Tallier, M. Van Eeckenrode, P. Van Schuylenbergh (eds.)
Belgique, Congo, Rwanda et Burundi : Guide des sources de l’histoire de la colonisation (19e-20e siècle). Vers un patrimoine mieux partagé !
ID: 202109120330
2 vol., approx. IV+2294 p., 233 colour ill., 178 x 254 mm, 2021
ISBN: 978-2-503-59598-6
Languages: French
HardbackHardback
The publication is in production.(09/2021) It will soon be available on our site www.mers.be.
Retail price: EUR 61,32 excl. tax
Vaste question que celle des sources relatives à la colonisation belge en Afrique ! Alors que chercheurs et société civile réclament un (meilleur) accès aux « archives coloniales », il n’existait jusqu’ici aucun outil permettant d’identifier et de localiser toutes les sources disponibles en Belgique. Pourtant, ce sont près de 20 kilomètres linéaires d’archives relatives à la colonisation qui reposent dans plus de 80 institutions de conservation en Belgique. La rédaction du « Guide des sources de l’histoire de la colonisation (belge) » constitue donc une avancée cruciale dans l’identification et la description des archives relatives à l’État indépendant du Congo (1885-1908), au Congo belge (1908-1960) et au Ruanda-Urundi ([1916] 1923-1962) : archives produites par les souverains et les différents gouvernements, par les hommes et femmes politiques, par l’administration coloniale, par les entreprises, les missions religieuses, les universités, les fondations, le monde associatif et culturel et tous les autres acteurs de cette histoire dont les Africains bien évidemment.

Sorte de GPS des archives coloniales, ce guide permet pour la première fois au citoyen et au chercheur, peu importe le continent sur lequel il vit, de savoir précisément qui conserve quoi sur le territoire belge. Il répond à une triple nécessité : scientifique, sociétale et mémorielle.

Riche de plus de 1500 notices pour près de 2300 pages, cette publication propose une description sommaire et une remise en contexte de tous les fonds et collections d’archives coloniales conservés en Belgique, leur intérêt pour la recherche, leurs liens avec d’autres fonds et collections, etc. Une large et indispensable introduction replace les archives relatives à la colonisation belge dans le débat international et pose les questions très sensibles du partage de patrimoine, du retour des archives en Afrique et de la construction de la mémoire. Le guide est également accompagné d’un bilan historiographique fouillé, de pistes permettant de repérer les sources relatives à la colonisation belge conservées à l’étranger ou encore d’un cahier de plusieurs centaines d’illustrations qui souligne l’intérêt et la nécessité d’élargir les champs de la recherche aux sources iconographiques.

Cette publication est le fruit d’un long partenariat entre les Archives de l’État et le Musée royal de l’Afrique centrale. Plus d’une trentaine d’archivistes et historiens ont participé à sa rédaction.

La version numérique de cet ouvrage sera disponible en Open Access grâce à un financement de la Politique scientifique fédérale belge (BELSPO).
Land: COD
News Items & Facts
VANDERVELDE Emile
Les derniers jours de l'Etat du Congo. Journal de voyage (juillet-octobre 1908).
ID: 19090005
Softcover 198 pp. 15x24cm, Photos NB.
Vandervelde fait la distinction entre esclavage et servage (147)
Noot: In het archief van Gaston Crommen, de vroegere hoofdredacteur van de krant 'Vooruit', vonden wij twee waardevolle manuscripten van Emile Vandervelde. Het ene over het verbod voor overheidspersoneel om bij een vakbond aan te sluiten (La liberté syndicale et le personnel de l’Etat en Belgique), het andere over de overdracht van Congo aan de Belgische staat, nu exact 100 jaar geleden. In 'Socialisme et colonialisme' verduidelijkte Vandervelde zijn argumenten om de overdracht te steunen: het aanvaarden van het fait accompli van 20 jaar Belgische aanwezigheid, het afwijzen van de kapitalistische kolonisatie en het benutten van de mogelijkheden van een 'colonisation civilisatrice'… Binnen de Belgische Werkliedenpartij kon hij hiervoor op weinig begrip rekenen, de partij was ervoor gewonnen om de overdracht af te wijzen en dit op basis van de argumenten van de gerenommeerde theoreticus van de Tweede Internationale, Karl Kautsky. In die omstandigheden verkoos Vandervelde om afwezig te blijven tijdens de stemming in het parlement. In plaats daarvan ondernam hij een reis naar Congo, een reis waar hij dan weer een boek over schreef, namelijk 'Les derniers jours de l’Etat du Congo. Journal de voyage (juillet-octobre 1908)'.
Blijkbaar had Vandervelde zijn manuscript naar Gent gestuurd om het te laten publiceren in de Germinalreeks. Het feit dat dit niet gebeurd is, wijst nogmaals op de tegenstand binnen de partij voor zijn standpunt. Andere teksten van hem over Congo waren in de voorgaande jaren wel gepubliceerd door de Gentse federatie. En ook later bleef men in Gent brochures van hem uitgeven (zoals bijvoorbeeld bovenstaande 'La liberté syndicale…') In 1909 gaf de Gentse partijfederatie wel een iets andere brochure over Congo uit, met de standpunten van de twee tenoren in het debat, met name 'Kolonisatie: gedachtenwisseling tussen Vandervelde en Kautsky'. Rik De Coninck (nieuwsbrief AMSAB 20081211)
Land: COD
NN
1906: La Compagnie du Kasai à ses actionnaires: réponse à ses détracteurs
ID: 19060432
Een verdediging van de C.K. tegen de aanvallen


full text
Land: COD
Kamer van Volksvertegenwoordigers - Chambre des Représentants
Verbatim report of the five days' Congo debate in the Belgian House of Representatives, February 20, 27, 28; March 1, 2, 1906. December, 13, 1906
ID: 19060220
The American Senate had the debate translated in English.
It shows the importance of the matter.

MERSarc
Land: COD
MOREL Edmund Deville
Red Rubber. The Story of the Rubber Slave Trade Flourishing on the Congo in the Year of Grace 1906
ID: 19060002
MOREL, Edmund Deville. Red Rubber ! New York, The Nassau Print, [ 1906 ]. In-8°, br., 213 pp.

«Red Rubber ! - The Revival of the African Slave Trade in the Year of Grace 1905. - Wherein is shown by the help of official documents how rubber is obtained by the A.B.I.R. Society, over which the Congo Government exercises jurisdiction, in which the Congo Government holds one-half the shares, of which the Grand Marshal of the Belgian Court is an Administrator, and whose profits help to swell the mysterious Treasury of the Congo Government. - E.D. Morel» (p. 1, [Préface]).

E.D. Morel était «Editor of the 'West African Mail', lequel avait un «Supplement devoted to the Congo Question... (Organ of the Congo Reform Association)»

Monroe N. Work (A Bibliography of the Negro in Africa and America) cite (p. 187) seulement la seconde édition de 1919."
Land: COD
MOREL Edmund
King Leopold's rule in Africa (1904)
ID: 19040025
London, Heinemann
465 pp.
VLIEBERGH E. Prof Dr
Bespreking van het boek 'La Propriété foncière en Belgique' van E. Vandervelde, in: Revue Sociale catholique, juni 1901
ID: 19010009
E. Vliebergh bespreekt breedvoerig het werk van M. Van der Velde: La propriété foncière en Belgique. Hij toont hoe er meer dan goede wil noodig is om tot het besluit te komen waartoe de schrijver geraakt: het collectivisme. Hulde brengende aan wat er goeds is in deze studie wijst hij op de vele punten die in 't duister blijven. Hij verwijt aan schrijver zijne onachtzaamheid wat statistieken betreft, niet minder dan 23 onnauwkeurige getallen heeft hij in 't boek gevonden. Noot LT: Revue Sociale catholique verscheen van 1894 tot 1909.
Plas, J. 1868-; Pourbaix, Victor, 1867-1906
Les sociétés commerciales belges et le régime économique et fiscal de l'état indépendant du Congo
ID: 18990090
Publication date 1899
Topics Zaire -- Economic conditions, Stock companies -- Belgium
Publisher Bruxelles Imprimerie van Assche
Land: COD
NN
Banning Emile
ID: 18980713
Émile Théodore Joseph Hubert Banning (Luik, 12 oktober 1836 - Elsene, 13 juli 1898) was een Belgisch ambtenaar, diplomaat, schrijver en journalist.
Banning was doctor in de Wijsbegeerte en Letteren en werd journalist bij het dagblad L'Echo du Parlement waarvoor hij de politiek op de voet volgde. In 1861 werd hij eveneens archivaris bij de Koninklijke Bibliotheek. Banning werd opgemerkt door Charles Rogier, de minister van Buitenlandse Zaken, die hem in 1863 aantrok binnen het departement als archivaris, bibliothecaris, schrijver, vertaler en rechterhand van toponderhandelaar Auguste Lambermont. Banning bleef deze functies uitoefenen tot aan zijn dood in 1898.

Het voorbereidende werk van Banning in 1863 zorgde ervoor dat de onderhandelingen met Nederland in verband met het afschaffen van de Scheldetol succesvol afliepen. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken specialiseerde hij zich in het schrijven van allerlei verhandelingen over wereldkwesties en trok zo de aandacht van koning Leopold II. Een aantal artikels van Banning over Centraal-Afrika in L'Echo du Parlement inspireerden de koning om in 1876 in Brussel een eerste conferentie over Afrika te houden.

Banning werd één van de naaste medewerkers van de koning en was een vurig propagandist van de expansiedrang van België. Tijdens de Koloniale Conferentie van Berlijn in 1884 was hij één van de vertegenwoordigers van België. Hij was mede-onderhandelaar maar schreef ook de voorbereidende teksten, alsook de verslagen van de meetings, voor Auguste Lambermont, die algemeen redacteur van de conferentie was. De conferentie was voor België een succes en Kongo-Vrijstaat werd opgericht.

Émile Banning was een groot tegenstander van de nog bestaande slavenhandel en was één van de mede-organisators van de conferentie tegen de slavenhandel van 1890 in Brussel, waarop hij samen met Lambermont België vertegenwoordigde. Na deze conferentie was Banning er voorstander van om Kongo-Vrijstaat, persoonlijk bezit van de koning, door België te laten annexeren en was het niet meer eens met de economische politiek die Leopold II voerde in Kongo. Door zijn publicaties in 1890-1892 kwam hij meermaals in botsing met de koning. Aanvankelijk kon Auguste Lambermont de gemoederen nog sussen maar vanaf 1893 viel Banning volledig in ongenade bij de koning.
Literatuur:
Marcel WALRAET, Emile Banning. Un grand Belge (1836-1898), Office de Publicité, Bruxelles, 1945.
A. DE BURBURE, Emile Banning, in : L'Essor économique belge. Expansion coloniale, Brussel, 1932
Marcel WALRAET, La jeunesse austère et studieuse d'un grand commis de Léopold II, in: La Revue nationale, 1945.
J. BRUHAT, Emile Banning in : Les techniciens de la colonisation (XIX®-XXe siècles), Presses Universitaires de France, Parijs, 1946.
Louis DE LICHTERVELDE, Émile Banning, in: {Revue générale belge, Brussel, 1946.
C. NEYZEN, Émile Banning et l'État Indépendant du Congo, doctoraatsthesis in koloniale wetenschappen (onuitgegeven), ULB, 1946.
Marcel WALRAET, Les papiers d'Émile Banning, in: Revue Nationale, Brussel, 1950.
G. D. PERIER, Émile Banning, in: Revue Nationale, Brussel, 1947.
Marcel WALRAET, Les «Réflexions morales et politiques» d'Émile Banning, in: Revue Nationale, Brussel, 1947.
G. D. PERIER, Émile Banning mourait le 13 juillet 1898, in: Revue coloniale belge, Brussel, 1948.
Liane RANIERI, La collaboration personnelle de Lambermont et de Banning avec Léopold II, licentiaatsthesis geschiedenis (onuitgegeven), ULB,
N. LAUDE, La reconnaissance de la 30° promotion: Émile Banning. Discours du Directeur de l'Institut Universitaire des Territoires d'OutreMer, Antwerpen, 1951.
N. LAUDE, in: Problèmes d'Afrique centrale, Brussel, 1952.
R.-J. CORNET, A propos de deux dossiers: le dossier diplomatique de l'Ubangi et le dossier Degrelle-Rogier sur l'Ubangi, in: Bulletin. I. R. C. B., Brussel, 1953.
R. P. A. ROEYKENS, Les réunions préparatoires de la délégation belge à la Conférence géographique de Bruxelles en 1876, in: Zaïre, Brussel, 1953.
A. COSEMANS, Les Archives générales du Royaume au point de vue de la documentation historique coloniale, in: Bulletin I.R. C. B., Brussel, 1954.
R. P. A. ROEYKENS, Banning et la Conférence géographique de Bruxelles en 1896, in: Zaïre, Brussel, 1954.
R. P. A. ROEYKENS, Les débuts de l'œuvre africaine de Léopold II (1875-1879), Brussel, 1955.
Jean STENGERS, Textes inédits d'Émile Banning, in: A. R. S. C., Cl. des Sc. mor. et pol., Brussel, 1955.
Marcel WALRAET, Emile Banning, in: Biographie coloniale Belge, T. I 1948 & T. IV, 1955.
bron: wiki
BLINK Hendrik
Kaart der woeste gronden in Nederland - 1891
ID: 18910100



Overzicht van de uitgestrektheid der bosschen en der woeste gronden in Nederland : berekend in hectaren en in procenten van de geheele oppervlakte voor alle gemeenten afzonderlijk / H. Blink ; uitgeg. door de afd. Amsterdam der Nederland Heide-Maatschappij [met inleiding door G. Vas Visser en C.W. Janssen

Maker
Vas Visser, G.
Janssen, C.W.
Blink, H.
uitgever: Gerlings
Vervaardigingsjaar
1891
Collectie
Plano's: historische éénbladdrukken
BLINK Hendrik
Kaart van de bossen in Nederland - 1891
ID: 18910099


Overzicht van de uitgestrektheid der bosschen en der woeste gronden in Nederland : berekend in hectaren en in procenten van de geheele oppervlakte voor alle gemeenten afzonderlijk / H. Blink ; uitgeg. door de afd. Amsterdam der Nederland Heide-Maatschappij [met inleiding door G. Vas Visser en C.W. Janssen

Maker
Vas Visser, G.
Janssen, C.W.
Blink, H.
uitgever: Gerlings
Vervaardigingsjaar
1891
Collectie
Plano's: historische éénbladdrukken
LT
6 september 1889: ontploffing munitiefabriek Corvilain te Austruweel (Antwerpen): 95 slachtoffers
ID: 18890906
KVB 732

WINKELER N. (1889), Beschrijving van de ramp te Antwerpen-Austruweel den 6 september 1889. Antwerpen: Van Os-De Wolf. 59 pp. 18 x 11,5 cm.
Land: BEL
BUYSSE Cyriel
Broeder en Zuster
ID: 18860040
verscheen in 1886 in het tijdschrift 'Nederlandsch Museum', 3de jaargang, 2de reeks, dl. 1, pp. 307-321 (bron: Roemans, 201403121824: 30)
MANDUAU Edouard
De beschaving in Congo, 1884
ID: 18840199
olieverf op doek, 45x60,5 cm, Collectie KMMA Tervuren


Edouard Jean Marie Manduau (Elsene, 1855 - Nieuwpoort, 1938) was een Belgische landschapschilder en aquarellist die vooral bekend is om zijn werk in Kongo-Vrijstaat en zijn afbeeldingen van de landschappen rond Brussel.

Manduau werd geboren te Elsene en studeerde in kunstacademiën in Londen en Brussel (1871), waar hij een klasgenoot en vriend was van James Ensor. Hij nam deel aan de Exposition générale des Beaux-Arts (1881), maar bleef op gebied van schilderen eerder een dilettant. Hij werd kapitein op een zeilschip van de Engelse marine. In 1884 sloot hij zich aan bij de Association internationale du Congo, waar hij als luitenant expedities en publieke projecten leidde. Zijn tekeningen en schilderijen, zowat 70 stuks, vormen een waardevol verslag van Congo en het Congolese volk. In maart 1885 keerde hij uitgeput door ziekte naar België terug. Zijn collectie, waar nodig geretoucheerd door Edouard-Henri Navez, was te bezichtigen in Brussel op een private tentoonstelling (L'Exposition du Congo in het Alhambra). Hij kreeg veel positieve reacties en werd door kunstcriticus Lucien Solvay zelfs uitgeroepen tot stichter van de schildersschool van Congo. Het kritische schilderij La Civilisation au Congo was echter niet vermeld op de lijst van tentoongestelde werken. Uit protest tegen de "beschavingsmethodes" die in Congo werden toegepast, ging Manduau aan de slag ging bij de oppositiekrant Le Moniteur du Congo. Het tweede nummer bracht zijn subversieve Civilisation au Congo als gravure op de voorpagina. Later verzoende hij zich met de koloniale machten en kreeg hij verschillende decoraties. In 1898 werd hij tekenaar voor het tijdschrift Mouvement géographique. In 1933 stelde hij zijn werken tentoon in de Salon des Artistes congolais. Manduau overleed in Nieuwpoort in 1938. Zijn oeuvre wordt vandaag bewaard in het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren. (src=wiki)
Land: COD
WELVAARTS Ign. Th. (Priester, Kanunik-Regulier en Bibliothecaris-Archivaris van de Norbertiener-Abdij van Postel)
Geschiedenis van Corsendonck. Met verscheidene steendrukplaten en eenige houtgravuren. Prachtuitgave in Elzevier letter. Delen 1 en 2 (compleet!).
ID: 18810003
Softcover, gebrocheerd, uncut (ongesneden), 263 + 294 pp. Met de grote gravure van de Priorij van Corsendonck onder de Prior Ivo Van Laer 1670-1678 en uitplooibaar grondplan van Corsendonck in 1880 (beide in uitstekende staat). Met talrijke gravures en cartouches. Uitslaande kalender der Fransche Republiek vanaf 1 Vendemiaire (22/9/1792).
Noot Lucas Tessens: referentiewerk van hoog niveau; veelvuldige noten; bijna volledig gebaseerd op archivalisch onderzoek. De hagelwitte papierkwaliteit is exemplarisch voor drukwerk van 1880 tot 1900 (gebruik van cellulose). De auteur besteedt heel wat aandacht aan de vervreemding van de abdijgoederen tijdens de Franse Tijd (Frans Bewind); hij noemt ad nominem de opkopers van "zwartgoed" (nationale goederen/nationale domeinen), wat toch uitzonderlijk is.
Land: BEL
Archer Belle
Belle Archer (1858-1900), actress, USA
ID: 18800099
ROPS Félicien
La tentation de Saint-Antoine
ID: 18780010


De vrouw neemt de plaats van Christus op het kruis over.
ROPS
la tentation de Saint Antoine
ID: 18730021
TESSENS Lucas, [POPP]
Grootgrondbezit in Antwerpen en Vlaams-Brabant rond 1860. Een analyse van de kadastrale leggers zoals gepubliceerd door Popp.
ID: 18600238
Nominatieve lijst (naam en voornamen) van de geselecteerde eigenaars per gemeente; vermelding van artikelnummer, beroep en woonplaats; vermelding van het aantal hectaren in eigendom; vermelding van de totale oppervlakte der gemeente. Lijst wordt aangeleverd als print (A4-formaat). In totaal gaat het om ca. 50 gemeenten. Dit piloot-rapport wilde het onderzoek naar 19de-eeuws grondbezit stimuleren. Noot: in 2013 heeft de Universiteit Gent een onderzoek naar de kadastrale leggers opgestart onder de benaming POPPKAD. naar POPPKAD
Land: BEL
DELACROIX, M. S. C.
Défrichement des terrains incultes dans la Campine belge et les autres contrées de la Belgique. Rapport à son Exc. le Ministre de l'agriculture, du commerce et des travaux publics.
ID: 18600005
Paris : Imprimerie impériale, 1860. In-4, XIV-(2)-478-(1) et 13 planches. Broché, couverture imprimée (un peu défraîchie, petits manques). Edition originale, rare. Delacroix, ingénieur des ponts et chaussées, avait été envoyé en mission pour étudier les travaux effectués dans la Campine belge, travaux analogues à ceux dont il était chargé pour l'aménagement de la Sologne.
EUR 250.00 Librairie Michel Bouvier (SLAM)Address 14, Rue Visconti
F-75006 PARIS
Country FRANCE
Land: BEL
TARLIER J. et A.WAUTERS
La Belgique ancienne et moderne. Géographie et Histoire des Communes Belges. Arrondissements de Nivelles et de Louvain.
ID: 18590006
Impression anastaltique Culture et Civilisation. Hardcover. Bruxelles. 1963. Reprint de l'édition de 1859-1887 à Bruxelles.
Librairie Ardennaise (Redu, EUR, Belgium) verkoopt aan 123 EUR (20051120). Dit werk wordt geciteerd door Vandervelde, 19000006: 9
Land: BEL